18 november is de Europese Dag ter bescherming van kinderen tegen seksuele uitbuiting en misbruik. Voor de Kerk in ons land is dat al enkele jaren de gelegenheid om het leed van slachtoffers van misbruik in pastorale context te herdenken. Volgende week vinden zulke herdenkingen opnieuw plaats, voorbereid door en samen met overlevers. Er is ook een studiedag in Mechelen over ‘safeguarding’, het bevorderen van een veilige kerkelijke cultuur. Na lezingen door experts volgen werkwinkels, waarbij ontmoeting, bewustwording en kennisdeling centraal staan.
Berichtgeving over dit thema is bijzonder delicaat, zeker in een kerkelijk medium. Kan een krant of website überhaupt een veilige plek zijn om zo’n pijnlijk onderwerp ter sprake te brengen? En toch moet het, want het alternatief is zwijgen, terwijl de stilte net doorbroken moet worden. Onze eerste bekommernis moet zijn om recht te doen aan slachtoffers en overlevers. Maar wat voor de één een bemoedigend verhaal van heling is, kan door de ander ervaren worden als een keuze voor wat al te gemakkelijk in het godsdienstige kraam past. En een artikel dat volop rekenschap geeft van de veroorzaakte ellende, doet dan weer onrecht aan al wie zich dag in dag uit inzet voor een levendige en mensnabije Kerk.
Onze geloofsgemeenschappen zouden veilige plekken moeten zijn, waar mensen warm omringd worden en het eenzaam beleefde onrecht niet het laatste woord heeft.
We horen het vaak genoeg onder lezers en kerkvrijwilligers: moet het daar nu wéér over gaan? Velen voelen zich ontmoedigd door de berichtgeving over seksueel misbruik. Het blijft een erg beladen onderwerp. Net daarom is het goed om het uit de taboesfeer te halen. Pas dan kan het wat minder beladen worden en ontstaat er een creatieve ruimte. Als je weet hoeveel mensen in onze samenleving te maken krijgen met trauma, dan kun je daar als Kerk – indachtig het verhaal van de barmhartige Samaritaan – niet doof voor blijven. Integendeel, onze geloofsgemeenschappen zouden veilige plekken moeten zijn, waar mensen warm omringd worden en het eenzaam beleefde onrecht niet het laatste woord heeft.
Maar de manier waarop je het onderwerp uit de taboesfeer haalt, is dus allerminst evident. Terwijl de één uitgebreide berichtgeving verwacht over de herdenkings- en reflectiemomenten van volgende week, vindt de ander dat de Kerk daar vooral niet mee moet ‘opscheppen’ en dat een herdenkingsmoment maar een veilige plek kan zijn voor overlevers als er geen camera’s op hen worden gericht.
Als kerkelijk medium kiezen we ervoor om het advies te volgen van de werkgroepen die de initiatieven samen met slachtoffers voorbereiden. In de toekomst willen we verder in dialoog gaan, stap voor stap. Ver van sensatiezucht, het gemak van zwijgen of de drang naar imagoherstel voor de Kerk proberen we onze berichtgeving op die manier correct vorm te geven.
