Burundese bonen en boeren weren zich tegen droogte en klimaatverandering

Bonen vormen het basisvoedsel van de meeste Burundezen. De markt dringt hun soorten op die niet geoptimaliseerd zijn voor plaatselijke kweek, slechts één oogst meegaan en niet noodzakelijk de lekkerste zijn. Integendeel, het zijn soorten die onder optimale en uniforme condities heel productief kunnen zijn, maar in het grootste deel van Burundi zijn de condities geen van beide. Boeren beschikken niet over de middelen om kunstmest en pesticiden aan te schaffen waarmee je die optimale condities creëert, en door de vele heuvels en hoogteverschillen bestaat er op een kleine oppervlakte een grote diversiteit aan klimaten en vegetatiezones bestaat (denk aan warme laagvlakte versus hoge plateaus).

Daar moet iets beters op te vinden zijn, dachten Burundese boeren en wetenschappers van de universiteit van Burundi en het wetenschappelijk landbouwinstituut ISABU.

In samenwerking met onder meer de Plantentuin van Meise vermeerderen ze nu hun eigen meest weerbare soorten, onder het goedkeurend oog van de mensen die ze straks zullen kweken en eten. En dat is dan weer een project dat Broederlijk Delen graag ondersteunt, onder het motto: ‘Eigen plannen van de bevolking centraal.’

Eigen zadenbanken, eigen baas

Samen met de Burundese ngo INADES vormen de vier genoemde partners het Vlaams Internationaal Klimaatactieprogramma VIKAP. 

Een veldonderzoek bij 224 Burundese boeren in Gitega, Kayanza en Cibitoke toont aan dat veel boeren diverse bonenvariëteiten telen, zodat er telkens toch minstens één goed presteert onder de wisselende klimaatomstandigheden. Die diversiteit biedt voordelen voor klimaatadaptatie, maar de praktijk blijft kwetsbaar, want zaaigoed is vaak schaars en de kwaliteit ervan is maar matig.

De zaden onder betere omstandigheden bewaren en vermeerderen, was de uitdaging. En precies dat doet VIKAP. Met een praktische handleiding erbij kunnen lokale boeren eigen zadenbanken stap voor stap opzetten en goed beheren. Zo kan het pilootproject uitgroeien tot een voorbeeld voor andere regio’s in Burundi.

Wereldvoedseldag

De Vlaamse overheid steunt VIKAP in het kader van internationale klimaatfinanciering en vorige week kreeg ze bezoek van vier Burundese sleutelfiguren ervan. Ze bezochten ook hun partners in de Plantentuin in Meise en bioboerderij Koolmees in Ichtegem. Zondag 11 oktober namen ze deel aan de Klimaatmars, want de klimaatverandering is dé grote uitdaging voor boeren in het Zuiden (en ook steeds meer bij ons).

Broederlijk Delen is overigens een van de ondertekenaars van een Open Brief van ngo’s en kloosterorden voor de volgende klimaattop COP31 in Turkije in november. Emile Arinaga, expert voedselsystemen bij Broederlijk Delen: ‘In het verleden werden engagementen aangegaan, die nog niet voldoende nagekomen worden. In de Open brief vragen we dat daar nu echt werk van wordt gemaakt.’

In het kader van het VIKAP-project en de kerndoelen van Broederlijk Delen is de vierde toezegging bijzonder belangrijk: ‘Stel duidelijke doelen vast om mondiale voedselsystemen op te bouwen die gericht zijn op voedselsoevereiniteit en agro-ecologie’.