Alfons Vansteenwegen, de man die ons leerde dat liefde ook een werkwoord is [portret]

Beluister het gesprek tussen Leo A. De Bock en Alfons Vansteenwegen [Otheo Radio]

Enkele weken geleden kondigde Alfons Vansteenwegen (83) met grote trots aan dat er een 50ste editie verscheen van zijn boek Liefde is een werkwoord. Het is deze bestseller die hem bij het grote publiek bekend maakte als relatietherapeut en seksuoloog.

Net als elke goede relatie, is het bejubelde boek de vrucht van een samenwerking, zo benadrukt Vansteenwegen. Wat minder mensen weten, is dat ook zijn vrouw Maureen Luyens een succesvol therapeut is. Liefde is een werkwoord is eigenlijk de neerslag van een drie weken durend therapeutisch programma dat ze als koppel samen met een ander echtpaar aanboden aan getrouwde stellen die hun huwelijk wilden redden. Deze residentiële echtpaartherapie in het door Johan Verhulst gestichte Communicatiecentrum voor Echtparen was een uniek experiment en bleek maar liefst 34 jaar succesvol. 

Naar het seminarie

Toch behoorden Klinische Psychologie en later ook Seksuologie niet tot de eerste studiekeuzes van Vansteenwegen. Als jongeman trad hij het seminarie in vanuit het verlangen om zich in te zetten voor de Kerk en voor de mensen. 

Dat geloof kreeg hij mee van thuis. Alfons werd geboren in het oorlogsjaar 1941 en groeide op in een warm en parochiaal geëngageerd gezin in het centrum van Leuven. 

Ontdek meer

Otheo Books lanceert De kleine goedheid: Wat is liefde?

Lees het volledige artikel

In een college vol priester-leraars kwam hij bovendien in contact met de KSA. Hoewel Vansteenwegen pas later zou begrijpen dat de afdeling waar hij lid van werd fascistische trekken had, leerde hij er naar eigen zeggen wat naastenliefde betekent. 

Dit Eerst gij, dan ik! schemert ook door in Vansteenwegens visie op relaties. Niet alleen jezelf op de eerste plaats zetten, is alleszins een raad die hij meegeeft aan wie een gelukkige relatie wil. Of zoals het klinkt op een van zijn recent uitgegeven kaarten: Liefde is iets overhebben voor iemand.

Tot een wijding kwam het niet. Het verplichte celibaat, wat Vansteenwegen later een constructiefout zou noemen, speelde daar zeker een rol in. Maar ook de kritische blik die hij van zijn vader erfde en die steeds sterker aanwezig kwam in de tijdsgeest, maakte dat Vansteenwegen meer afstand nam van de Kerk. Waar de Kerk veelal negatief of wantrouwig over seksualiteit sprak, zou hij een voorspreker worden van het grote belang van seksualiteit in een relatie.

Naast zijn therapeutisch werk rolde een academische carrière zich uit. Vansteenwegen was jarenlang voorzitter van het Instituut voor Familiale en Seksuologische Wetenschappen aan de KU Leuven en werd meermaals internationaal bekroond voor zijn werk.

Amateur

Vandaag noemt Vansteenwegen zich liefst van al een amateur van Jezus van Nazareth. Al zijn 13 kleinkinderen heeft hij ingeprent dat Jezus de beste mens was die er ooit heeft bestaan. Maar zijn relatie met God is zachtjes uitgedoofd. De hoop op een liefdevolle God viel niet langer te rijmen met beschrijvingen van diezelfde God in gewelddadige bijbelpassages en met het lijden dat mensen overal ter wereld treft, zo getuigt hij.

Toch wil Vansteenwegen de waarden die Jezus belichaamde mee blijven uitdragen. Dat doet hij door geregeld in de media te verschijnen met reacties op TV-programma’s die het huwelijk naar zijn mening trivialiseren of door te pleiten voor de bescherming van het kind wanneer een echtscheiding dreigt. 

Zelfs in recente bewegingen binnen de Kerk heeft de relatietherapeut een aandeel. Als lid van INTAMS, de Internationale Academie voor Huwelijksspiritualiteit, ligt hij mee aan de basis van een positievere kerkelijke kijk op seksualiteit en de veelheid aan relatievormen.

Of zijn boek nog altijd actueel is in 2025? Vandaag meer dan ooit is liefde tussen mensen een werkwoord, zo stelt Vansteenwegen scherp. In onze samenleving zijn immers alle ogen gericht op zelfontwikkeling. Blijven herhalen dat samenleven met iemand vraagt om het aanvaarden van verschillen en het vinden van een compromis is zeker geen overbodige luxe. Verbondenheid en geduld zijn volgens deze seksuoloog noodzakelijke ingrediënten om een relatie levendig te houden.