Eigen geloofsverklaring duwt Pius X-broederschap verder weg van Rome

De Priesterbroederschap Sint Pius X zal hoe dan ook op woensdag 1 juli 2026 vier bisschoppen wijden zonder toestemming van de Heilige Stoel. Paus Leo XIV riep hen nog op af te zien van het voornemen, maar daags nadien maakten de vier hun bisschoppelijke wapenschilden bekend. 

In een woensdag gepubliceerd document - een 'geloofsbelijdenis' - herbevestigde de priesterbroederschap opnieuw haar afwijzing van de huidige leer van de katholieke Kerk. In een bijlage bij een open brief aan de paus en de kardinalen, getiteld 'Geloofsverklaring', spreekt de Broederschap over 'moderne dwalingen' binnen de Kerk.  

Het document van 154 alinea's werd woensdag in verschillende talen gepubliceerd. De kern van het document is een geloofsbelijdenis in de leer van de katholieke Kerk zoals die tot halverwege de twintigste eeuw was geformuleerd.  Noch de 18 pagina's tellende tekst, noch de 127 voetnoten verwijzen naar documenten van het Tweede Vaticaans Concilie (1962-1965), noch naar de pausen van het Concilie of de periode die daarop volgt.  

De meest recente paus die wordt genoemd, is Pius XII (1939-1958).  De open brief bij de Geloofsverklaring is ondertekend door de generaal-overste Davide Pagliarani.  Ook zijn assistenten-generaal en Pagliarani's voorganger, bisschop Bernard Fellay, hebben de brief ondertekend.

Vanuit het perspectief van de Priesterbroederschap Sint Pius X lijdt de Kerk onder een verval van gebruiken en moraal. Men wijst de interreligieuze dialoog af, de verzoening met de Joden, de gewetensvrijheid en de godsdienstvrijheid.  De meest gebruikte uitdrukking in de tekst luidt 'Je rejette' (Ik verwerp). 

Volgens katholieke media wereldwijd toont de tekst glashelder aan dat het de lefebvristen niet gaat om de Latijnse mis, maar om de verwerping van het Tweede Vaticaans Concilie.  De ongeoorloofde bisschopswijdingen maken van de lefebvristen definitief een sekte. 

Zonder pauselijk mandaat

De Priesterbroederschap Sint Pius X (SSPX) werd in 1970 opgericht door de Fransman Marcel Lefebvre, voormalig aartsbisschop van Dakar. Beïnvloed door de ideeën van Charles Maurras en de Action Française-beweging, was hij een van de leidende figuren van de conservatieve minderheid op het Tweede Vaticaans Concilie, waarvan hij de modernistische invloed verwierp.  Hij stichtte een eigen priesteropleiding, later gevestigd in Ecône (Zwitserland), maar brak met Rome.  

Op 30 juni 1988 wijdde hij, zonder pauselijk mandaat, vier bisschoppen naar eigen keuze: Bernard Fellay, Bernard Tissier de Mallerais, Richard Williamson en Alfonso de Galarreta. Allen werden toen automatisch geëxcommuniceerd. Verzoeningspogingen vanuit Rome zijn nooit gelukt. Zonder pauselijk mandaat vormen deze wijdingen een schismatieke daad, stelde kardinaal Víctor Manuel Fernández, prefect van het Dicasterie voor de Geloofsleer. 

Leo XIV benadrukte de weigering van de SSPX om bepaalde fundamentele elementen van de Kerk te aanvaarden, te beginnen met verschillende punten van het Tweede Vaticaans Concilie. ‘Als ze voor deze keuze kiezen, stemt me dat droevig’, zei de paus, ‘maar we moeten vooruit blijven gaan.’  De schismatieke daad zal dan ook opnieuw leiden tot de excommunicatie van de betrokkenen. (EDS)