Leo XIV waarschuwt voor ‘schadelijke polarisaties’ in de Kerk

De Kerk is geen loutere organisatie of hiërarchisch systeem, zei paus Leo XIV op zondag 26 oktober in zijn homilie bij het jubileum van de synodale teams en participatieve organen. Ze is het zichtbare teken van de eenheid tussen God en de mensheid, bedoeld om alle mensen te verenigen in één familie van broeders en zusters.

Synodale structuren drukken volgens hem uit wat de Kerk in wezen is: een gemeenschap waarin relaties niet worden bepaald door macht, maar door liefde. ‘Niemand is geroepen om te domineren – iedereen is geroepen om te dienen. Niemand mag zijn ideeën opleggen – we moeten allemaal luisteren. Niemand wordt uitgesloten – we zijn allemaal geroepen om deel te nemen. Niemand bezit de hele waarheid – we moeten er allemaal nederig en samen naar zoeken,’ aldus de paus.

Eerst het spirituele leven

Paus Leo herhaalde de waarschuwing van zijn voorganger paus Franciscus tegen het toepassen van een 'wereldse' logica in de Kerk, terwijl het daar zou moeten gaan over spiritualiteit. 'In de christelijke gemeenschap komt het spirituele leven op de eerste plaats. Het openbaart ons dat we allemaal kinderen van God zijn, broeders en zusters, geroepen om elkaar te dienen.'

Samen op weg

Het sleutelwoord van de synodale Kerk is 'samen'. Paus Leo verwees naar de Vastenboodschap van paus Franciscus uit 2025: ‘Christenen zijn geroepen om naast anderen te lopen, en nooit als eenzame reizigers.’

De paus vergeleek deze roeping met de gelijkenis van de farizeeër en de tollenaar: beiden gingen bidden, maar niet samen. Waar de farizeeër zichzelf prijst en de ander veroordeelt, erkent de tollenaar in nederigheid zijn afhankelijkheid van God en anderen.

Nederigheid en onderscheiding

Een synodale Kerk, zei Leo XIV, leeft van wederzijds luisteren, liefde en gemeenschappelijke onderscheiding. Daarbij gaat het niet om het verdedigen van standpunten, maar om openheid voor de heilige Geest. Kerkelijke onderscheiding vraagt innerlijke vrijheid, nederigheid, gebed, wederzijds vertrouwen, openheid voor het nieuwe en overgave aan de wil van God.

De paus riep op om spanningen binnen de Kerk — tussen eenheid en diversiteit, traditie en vernieuwing, autoriteit en participatie — niet te zien als conflicten, maar als dynamieken die de Geest kan zuiveren en harmoniseren.

Droom van een nederige Kerk

‘We moeten dromen van en bouwen aan een nederigere Kerk,’ zei de paus. Een Kerk die zich buigt om te dienen in plaats van triomfantelijk rechtop te staan, die niet oordeelt maar verwelkomt, en die luistert naar God en naar allen.

Aan het einde bad hij met woorden van don Tonino Bello tot Maria, vrouw van gemeenschap, opdat zij verdeeldheid en rivaliteit in de Kerk zou helpen overwinnen.