Regionale ontmoeting bisschoppenconferenties in het teken van van synodaliteit en vrede

Verslag: Bruno Spriet, secretaris-generaal van de bisschoppenconferentie 

Elk jaar ontmoeten de voorzitters van de bisschoppenconferenties van Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, België en Luxemburg elkaar voor een informele ontmoeting en dialoog. De ontmoeting zou zijn ontstaan na de Tweede Wereldoorlog tussen Frankrijk en Duitsland, met Zwitserland als bemiddelaar. Sinds een paar jaar zijn ook de buurlanden uitgenodigd.

De ontmoeting van 6 en 7 februari begon met een bijzonder hartelijke ontvangst door aartsbisschop Franz Lackner van Salzburg, samen met bisschop Manfred Scheuer van Linz en secretaris-generaal Peter Schipka. De gesprekken vonden plaats in Sankt Virgil, het vormingshuis van het aartsbisdom dat in de geest van het Tweede Vaticaans Concilie werd opgericht om leken te vormen. De voorzitters, vicevoorzitters en secretarissen-generaal van de conferenties vonden er snel een vertrouwde en open sfeer. Voor België waren aartsbisschop Luc Terlinden (voorzitter) en Bruno Spriet (secretaris-generaal) aanwezig.
 

De nieuwe dynamiek onder Paus Leo XIV

Een eerste deel van de uitwisseling ging over het begin van het pontificaat van Paus Leo XIV. De gedeelde indruk was er één van vertrouwen en hoop. Zijn prioriteiten sluiten duidelijk aan bij die van Paus Franciscus: een kerk die zoekt naar eenheid in verscheidenheid, naar dialoog, naar vrede in de wereld en naar een synodale manier van werken. Paus Leo’s rustige, nederige manier van luisteren maakt indruk. Ook de eerste samenkomst van het consistorie in januari maakte indruk. De vergelijking met Sint Franciscus en broeder Leo dook spontaan op: de ene wekte een orde tot leven, de andere gaf de orde structuur — een beeld dat de huidige overgang mooi vat.

Bijzonder raak was ook het verhaal van de ontmoeting van Paus Leo XIV met jongeren op het zeilschip Bel Espoir in Ostia, een vredesproject om jongeren van de Middellandse Zee met elkaar in gesprek te brengen. Daar sprak hij in alle eenvoud over vrede, dialoog en het bouwen aan bruggen tussen mensen. Hij sprak ook over zijn eigen jeugd in Chicago als een leerschool voor dialoog. De directe, menselijke toon van dat gesprek trof velen en gaf opnieuw zicht op zijn warme manier van nabijheid.

Synodaliteit in de praktijk

In een tweede luik wisselden we uit over de concrete uitwerking van de Synode. Alle conferenties vertelden hoe zij hun eigen stappen zetten in deze implementatiefase, en er was brede overeenstemming dat het goed is dat de Kerk de tijd neemt om dit groei- en leerproces nu verder te zetten.

In Duitsland werkt men aan de afronding van de statuten van een synodale raad, na een tijd van constructieve toenadering met het Vaticaan. Deze raad zal reflecteren over maatschappelijke thema’s, over kerkelijke kwesties die een bisdom overstijgen en over de inzet van kerkelijke middelen voor sociale en pastorale doelen. Elders gaat veel aandacht naar vorming: het verspreiden van de methode van het gesprek in de Geest, vorming van priesters om synodaal samen te werken en van bisschoppen rond transparantie, leiderschap en verantwoording.

Tegelijk blijft het een uitdaging om synodaliteit, hiërarchie en gewijde ambten samen te denken op een katholieke manier. Er klonk ook zorg over hoe we verschillende groepen beter kunnen betrekken: mensen in armoede, jongeren, maar ook priesters, religieuzen en diakens.

Uit Frankrijk kwam het voorbeeld van de kerkprovincie rond Parijs, die een provinciaal concilie organiseert rond het onthaal en de begeleiding van catechumenen en neofieten. In heel Europa blijkt men volop te oefenen met de methode van het gesprek in de Geest. 

Aartsbisschop Luc Terlinden lichtte toe dat in België een nationaal synodaal team is gestart. Dit team onderzoekt hoe we een synodaal proces kunnen voeren over het onthaal van catechumenen en nieuwkomers in onze kerkgemeenschappen. Hierbij staat ook de vraag centraal wat wij van hen kunnen leren, als een teken van de huidige tijd.

Zorgen over de wereld en de politieke context

In een derde deel van de uitwisseling kwam de Europese politieke situatie ter sprake. De bisschoppen uitten hun bezorgdheid over de vele oorlogen en conflicten die vandaag de internationale gemeenschap verscheuren, maar ook over de groei van populisme en extremistische partijen. De oorlogen in Oekraïne, het Heilig Land, maar ook de omgang met migranten, de klimaatverandering en de kijk op abortus kwamen aan bod.

De christelijke boodschap werd opnieuw benoemd als een boodschap van universele broederlijkheid en van een onvoorwaardelijke menselijke waardigheid van iedereen. Het katholiek sociaal denken blijft daarbij een kostbare leidraad. Zonder zich te mengen in partijpolitiek zoeken de conferenties naar manieren om de blijvend relevante christelijke visie op samenleving, solidariteit en menselijke waardigheid in te brengen in het publieke debat.

Aartsbisschop Terlinden deed een oproep om meer gezamenlijke initiatieven te nemen voor de vrede. Het is duidelijk dat de Europese Kerk zeer betrokken blijft op de oorlog in Oekraïne. Er zijn verschillende initiatieven om concrete solidariteit te tonen met vluchtelingen in onze landen én via hulpverlening in Oekraïne zelf. De CCEE organiseert ook deze vastenperiode opnieuw een Eucharistie-estafette in alle Europese landen, om te bidden voor de vrede. 

Een snuifje cultuur

Naast de inhoudelijke gesprekken mochten we ook iets van Salzburg zelf proeven. De stad, wereldberoemd om haar muziek, bracht ons op vrijdagavond naar het Festspielhaus voor een indrukwekkende uitvoering van alle koren van Salzburg samen. Hun interpretatie van Carmina Burana gaf ons bezoek een onverwachte en verrijkende culturele dimensie.

Tussen de activiteiten door waren de gebedsmomenten (in het Frans en in het Duits) en broederlijke gesprekken minstens even waardevol. In die ontmoetingen werd opnieuw duidelijk hoezeer we samen staan in de missie van het Evangelie. Dat gegeven maakte de dagen in Salzburg niet alleen vruchtbaar, maar ook bemoedigend en hoopvol.
 

Verslag: Bruno Spriet, secretaris-generaal van de bisschoppenconferentie