Voor het eerst sinds de oorlog: Heilige Stoel opnieuw op diplomatieke missie naar Rusland

Op 24 augustus viert Oekraïne zijn onafhankelijkheid van de Sovjet-Unie in 1991. En precies vandaag start een vijfdaags bezoek van aartsbisschop Paul Gallagher, de Vaticaanse secretaris voor de Relaties met de Staten. De laatste keer dat hij het land bezocht en diplomatieke gesprekken had, dateert van november 2021. In februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen. 

Het gaat dus om het eerste officiële bezoek van een vertegenwoordiger van het Staatssecretariaat van de Heilige Stoel sinds het uitbreken van de oorlog tegen Oekraïne. Is dit een teken dat de voorwaarden om tot vredesonderhandelingen te komen iets concreter geworden zijn?

Op zoek naar gemeenschappelijk belang

Het valt te hopen, maar de woorden van de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, klinken alleszins nog niet zo. Volgens The Tablet verklaarde die laatste zaterdag tegenover journalisten in Moskou dat de Oekraïense president Zelensky en zijn bondgenoten ‘als wapen worden ingezet en tegen Rusland worden opgehitst’.

Met felle woorden verwierp hij het idee om onderhandelingen met westerse regeringen te openen. ‘Alle westerse landen die ons de oorlog hebben verklaard via het neonazistische regime in Kiev, hebben jarenlang gehoopt dat we hen zouden benaderen om te onderhandelen. Dat zullen we niet doen. Er is niemand in het huidige Europa met wie we kunnen onderhandelen.’

Volgens de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, Maria Zakharova, gaat de ontmoeting dan ook vooral over de onderlinge betrekkingen en de samenwerking in internationale organisaties en ‘diverse internationale kwesties van gemeenschappelijk belang’.

De Heilige Stoel veroordeelt al sinds het begin de gewapende invasie van Oekraïne door Rusland. Op dat standpunt is het altijd blijven staan. Het Vaticaan blijft ook oproepen tot een diplomatieke oplossing voor de aanleidingen voor de oorlog en tracht intussen de dialoog met beide landen gaande te houden. Met Moskou was dat de laatste jaren bijzonder moeilijk.

Net terug van Oekraïne

Van 13 tot 16 augustus bezocht Gallagher Oekraïne ter gelegenheid van de 35ste verjaardag van de heroprichting van de structuren van de Latijnse ritus van de katholieke Kerk in het land. Op 19 juli had hij ook een viering geleid in een bedevaartsoord in Berdychiv, gevolgd door een ontmoeting in Kiev met president Zelensky.

Oekraïense religieuze leiders riepen kerken wereldwijd alvast op om 24 augustus te herdenken met gebeden voor vrede. Oekraïense Raad van Kerken en Religieuze Organisaties (UCCRO) noemt de Oekraïense Onafhankelijkheidsdag ‘een symbool van de ineenstorting van het totalitaire Sovjet-systeem, dat gebouwd was op staatsatheïsme, de ontkenning van fundamentele mensenrechten en vrijheden, en de vervolging van het geloof’.

De Vaticaanse gezant heeft niet alleen een diplomatieke, maar ook een kerkelijke en oecumenische opdracht. Hij bezoekt de Russische katholieke gemeenschap en viert donderdag eucharistie in de kathedraal van Moskou. Daarnaast zal Gallagher ook vertegenwoordigers van de Russisch-orthodoxe kerk ontmoeten. De afdeling Externe Kerkelijke Betrekkingen van het patriarchaat wordt momenteel geleid door bisschop Antony Sevryuk, die in 2022 Hilarion Alfeev opvolgde. Die laatste werd opzij geschoven nadat hij zich had gedistantieerd van de expliciete steun van de Russische patriarch Kirill voor Poetins oorlog. De relaties met deze kerk zijn momenteel dan ook gespannen. (SettimanaNews/The Tablet/LW)