Wake voor slachtoffers misbruik: ‘Het was niet jouw fout, je had als kind beschermd moeten worden’

Lees de volledige tekst

Zo getuigde Aline Colpaert op de wake: ‘Wees niet bang om het goede te doen voor slachtoffers’

Lees het volledige nieuwsitem

‘Mijn misbruiker heb ik al vergeven. Ik vergeef hier en nu ook het instituut om al wat ze mij hebben aangedaan. Het instituut vergeven betekent niet dat je het iemand gemakkelijk maakt, het betekent dat je jezelf toelaat om in alle vrijheid verder te gaan met jouw leven. In vergeven zit ook het woord ‘geven’. Ik wil mezelf de volledige ruimte geven voor wat echt belangrijk is voor mij. Vergeven is een daad die je niet in één keer doet. Het is een proces van vallen en opstaan. Van zachtheid en mildheid. Net als het leven zelf. Ook geen toeval dat ik het vandaag doe op de wake. De afsluiting van een lang proces en enkele heel intense weken.’

Met die beklijvende woorden beëindigde Aline Colpaert, overlever van seksueel misbruik in de Kerk, haar getuigenis op de wake ‘Wanneer Gebrokenheid een Stem vindt’. Die werd georganiseerd door slachtoffers en overlevers van seksueel misbruik in de Kerk, samen met een werkgroep van het bisdom Antwerpen in de kathedraal van Antwerpen. 

Ook Dorien (43) nam het woord. Zij werd door meerdere personen binnen de Kerk misbruikt, op verschillende momenten in haar leven. ’Ik leerde met af te zetten van pijn. Ik leerde dat wie je liefheeft je ook pijn mag doen. Ik leerde dat neen geen uitkomst is. Ik leerde enkel zwijgen. Ik leerde dat ik alleen stond’, blikte ze terug. Na een lange weg van herstel en muziektherapie groeide ze naar een gezonde volwassene. ’Nu is het genoeg geweest’, klonk het moedig en ferm. ’Ik blijf loyaal aan mezelf. Ik zie me niet als slachtoffer, niet als overlever. Ik ben Dorien, in het hier, met kwetsuren in mijn rugzak.’

Wake-upcall

De wake vond plaats op 23 november, de zondag na de Werelddag voor de preventie en het herstel van seksuele uitbuiting, misbruik en geweld tegen kinderen, om steun en verbondenheid te creëren met en voor mensen die lijden onder seksueel misbruik in de Kerk.

Er werd bewust gekozen voor een ‘wake’, als wake-upcall om alert te zijn en blijven voor misbruik binnen de Kerk, zowel als mens als als gemeenschap, om te luisteren zonder weg te kijken en te erkennen. En in de hoop dat deze wake een teken mag zijn dat niemand alleen moet lijden. Ook het thema van de wake — ‘Wanneer Gebrokenheid een Stem vindt’ — staat bol van symboliek: gebrokenheid verwijst naar de pijn en kwetsbaarheid, de moed en kracht, het verdriet en de hoop van slachtoffers en overlevers van misbruik. 

Op de wake namen Dorien en Aline het woord, maar spreken is niet vanzelfsprekend voor slachtoffers, omdat velen hebben geleerd te zwijgen.

Dat werd onderstreept met een lichtritueel waarbij slachtoffers en overlevers, pastorale werkers, hulpverleners … een kaars aanstaken als teken van steun en nabijheid. Dit in de hoop dat aan die kaars vele anderen op hun beurt een kaars kunnen aansteken: voor wie (nog) niet kan spreken, voor wie het geheim in eenzaamheid draagt, voor familie en vrienden van slachtoffers, voor wie het leven met misbruik te zwaar om dragen werd, voor pastorale werkers die slachtoffer van misbruik zijn, voor elk kind en elke jongere opdat ze mogen opgroeien in een veilige omgeving … 

Jessika Soors, nationaal coördinator in de strijd tegen misbruik, brandde een kaars voor alle overheden, kerkelijk en niet-kerkelijk, dat ze de handen in elkaar slaan voor een samenleving waar geen plaats is voor misbruik, en als oproep tot samenwerking en verantwoordelijkheid.

De Antwerpse bisschop Johan Bonny brandde een lichtend vuur voor alle slachtoffers van seksueel misbruik, voor wie binnen en buiten de Kerk leed, voor ieder die pijn en verlies ervaart. 

’Ik hoor en zie jullie lijden. Het had nergens mogen plaatsvinden, en al zeker niet in de Kerk. Het had snel en kordaat moeten worden aangepakt. Daar zijn fouten gebeurd. Excuses zijn nodig en op hun plaats. Ze moeten worden uitgesproken en herhaald. Zoveel mogelijk, zowel publiekelijk als persoonlijk, vanuit een oprechte bewogenheid. Enkel uitgesproken vanuit het hart kunnen ze landen.’ 

Hij roept zichzelf en alle medewerkers op om volgende woorden uit te spreken: ’In naam van de Kerk wil ik zeggen: ik geloof en vertrouw je, wat je hebt meegemaakt ,is echt. Het had nooit mogen gebeuren. Het was niet jouw fout. Je had als kind beschermd moeten worden. Er had voor jou gezorgd moeten worden. Je staat er niet alleen voor. Wat kan ik voor jou betekenen? Sorry.’

‘Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft, een vuur dat nooit meer dooft’, zong het gelegenheidskoor van slachtoffers en overlevers en sympathisanten telkens tussendoor.

In de Sint-Antoniuskapel stellen slachtoffers en overlevers kunstwerken tentoon waarin ze hun pijn en gebrokenheid verwerkten, maar ook hun moed, veerkracht en hoop. Niet enkel woord geeft gebrokenheid een stem, ook muziek, beeld en kleur doen dat. Nog tot eind november kan je de tentoonstelling bezoeken.

Een pin, suggestie van Otheo-lezers

Via de verhalen, de kunstwerken en de medewerking van slachtoffers en overlevers werd iets van de gebrokenheid samengebracht op de wake om ze een stem te geven. Daaruit is een gebed ontstaan, dat op een kaartje werd afgedrukt dat alle aanwezigen mee naar huis mochten nemen, samen met een pin. Met de pin pikten de slachtoffers en de werkgroep een suggestie op van de lezers van Otheo, dat hen een tijd geleden vroeg wat de Kerk zou kunnen doen voor de slachtoffers van misbruik als teken van verbondenheid. 

De pin is geïnspireerd op de zeeschelp nautilus. Hij draagt zijn huis met zich mee, een spiraal van kamers, een voor elke fase van zijn leven. Wanneer een kamer te klein wordt, bouwt hij een nieuwe, zonder de oude te vergeten evenwel, maar door die te omarmen en mee te dragen als deel van zijn vorm. Slachtoffers en overlevers en de werkgroep nodigen iedereen uit om de pin op te spelden als teken van steun en verbondenheid, als klein, stil gebaar dat duidelijk maakt: je staat niet alleen.

Tot slot werd iedereen uitgenodigd om mee te bouwen aan een kunstwerk van licht, dat door barsten breekt. Wie wilde, kon een glasscherf toevoegen en zo meebouwen aan een teken van verbondenheid en kracht. 

Het kunstwerk blijft op de expo staan in de Sint-Antoniuskapel tot eind november. Daarna verhuist het voor twee weken naar het vicariaat Kempen in Zandhoven (Kapellebaan 30) waar wie wil, in alle anonimiteit verder kan bouwen. Uiteindelijk krijgt het een permanente plek in het bisschopshuis in Antwerpen. 

Tekst: Ilse Van Halst