De 10 geboden en hun geschiedenis

De tien geboden en hun betekenis in gewone taal

De 10 geboden, zoals we ze kennen uit de Bijbel, zijn richtlijnen voor een leven in harmonie met God en anderen. In de catechismus staat een rijmpje dat de essentie van de geboden samenvat:

Bovenal bemin één God.
Zweer niet ijdel, vloek noch spot.
Heilig steeds de dag des Heren.
Vader, moeder zult gij eren.
Dood niet, geef geen ergernis,
Doe nooit wat onkuisheid is.
Vlucht het stelen en bedriegen.
Ook de achterklap en 't liegen.
Wees steeds kuis in uw gemoed.
En begeer nooit iemands goed.

Deze geboden zijn het morele fundament voor veel gelovigen en vormen een leidraad voor hoe we met elkaar om moeten gaan. Samengevat in gewone taal:

1. Bemint één God – Zet God op de eerste plaats in je leven.
2. Zweer niet ijdel, vloek noch spot – Gebruik de naam van God met respect.
3. Heilig de sabbatdag – Rust op de zevende dag van de week en geef deze aan God.
4. Eer je vader en moeder – Toon respect en zorg voor je ouders.
5. Dood niet – Respecteer het leven van anderen.
6. Plecht geen echtbreuk – Wees trouw aan je partner.
7. Steel niet – Neem niets dat niet van jou is.
8. Getuig niet leugenachtig tegen je naaste – Wees eerlijk en rechtvaardig.
9. Wees kuis in je gedachten en daden – Houd je gedachten en daden puur en rein.
10. Begeer niet het bezit van anderen – Wees tevreden met wat je hebt en begeer niet wat anderen toebehoort.

In de Bijbel vind je de 10 geboden onder meer terug in Exodus 20, verzen 1 tot en met 17, waar God zich tot Mozes richt en de geboden aan het volk van Israël geeft.

De rol van Mozes in het Oude Testament

Mozes is de centrale figuur in het Oude Testament en wordt gezien als de leider die het volk Israël uit de slavernij in Egypte leidde. God gebruikte Mozes om de Israëlieten te bevrijden, wat gebeurde na een reeks wonderen, waaronder de tien plagen. Vervolgens leidde Mozes het volk door de woestijn naar het Beloofde Land, en tijdens deze reis ontving hij van God de 10 geboden op de berg Sinaï. Deze geboden werden niet alleen gezien als wetten, maar ook als een verbond tussen God en Zijn volk, een fundament voor de morele en ethische normen van de Israëlieten.

De gave van de 10 geboden wordt in de Joodse traditie als een belangrijk moment in de geschiedenis gezien. Het is het moment waarop het eerste verbond werd gesloten, het begin van de relatie tussen God en Zijn volk. De 10 geboden worden dan ook gezien als meer dan regels, ze zijn leidraden voor een leven in verbondenheid met God en elkaar.
 

In de Bijbel in het Oude Testament

De 10 geboden zijn terug te vinden in het Oude Testament, vooral in Exodus 20. Hier spreekt God tot Mozes en geeft Hem deze richtlijnen voor het leven van het volk Israël. In de Bijbel wordt gesproken over 'de 10 woorden' (Decaloog), wat ook wel als ‘leidraden voor een goed leven’ kan worden vertaald. Deze woorden vormen het fundament van de Thora, de wet van de Joden.

De bijbelse versie van de geboden varieert echter tussen verschillende tradities: de joodse, de protestantse en de katholieke. De telling van de geboden is niet helemaal uniform, maar overal wordt naar deze richtlijnen verwezen als de '10 geboden' of ‘de 10 woorden’. De verschillen in de telling zijn vooral te zien in de manier waarop bepaalde geboden worden gegroepeerd, maar het principe blijft hetzelfde: een leven geleid door Gods richtlijnen is een leven in harmonie met Hem en met anderen.

In Exodus 20 worden de geboden als volgt beschreven:

1. Geen andere goden aanbidden – Dit gebod benadrukt de exclusieve relatie tussen God en Zijn volk.
2. De naam van God niet misbruiken – Dit leert ons om God met respect te benaderen.
3. De sabbatdag heiligen – Rust op de zevende dag van de week en geef deze aan God.
4. Eer je vader en moeder – Dit gebod benadrukt het belang van respect en zorg voor je ouders.
5. Niet doden – Respecteer het leven van anderen.
6. Geen echtbreuk plegen – Dit benadrukt trouw en respect voor het huwelijk.
7. Niet stelen – Neem niets wat niet van jou is.
8. Niet liegen of vals getuigen – Wees eerlijk en oprecht.
9. Wees kuis in je gedachten en daden – Leef puur en respectvol.
10. Begeer niet het bezit van anderen – Wees tevreden met wat je hebt en jaloers niet op anderen.

Deze 10 geboden zijn niet enkel regels, maar een weg naar een gelukkig leven. Ze zijn het fundament voor ethisch handelen, en worden vaak vergeleken met moderne mensenrechten, zoals de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens – maar dan 3.000 jaar geleden. De leer over de 10 geboden is dan ook een integraal onderdeel van de godsdienstonderwijs, van basisschool tot middelbare school.
 

Wil je meer inspiratie ontvangen? Schrijf in op onze nieuwsbrief en blijf verbonden met geloof, hoop en liefde.