Het zijn beelden en woorden die de geschiedenis zullen overleven: tijdens een kerkdienst net voor zijn eedaflegging sprak bisschop Mariann Budde, episcopaals bisschop van Washington DC, Donald J. Trump, de 47ste president van de Verenigde Staten, minzaam maar duidelijk toe:
‘In de naam van onze God, vraag ik u om genade voor de mensen die nu bang zijn. Er zijn homoseksuele, lesbische en transgender kinderen in democratische, republikeinse en onafhankelijke gezinnen die vrezen voor hun leven. Het gaat om mensen die onze oogst binnenhalen en onze kantoorgebouwen schoonmaken; die werken in onze pluimveehouderijen en vleesverwerkende fabrieken; die de afwas doen nadat we in restaurants hebben gegeten en die nachtdienst in ziekenhuizen hebben – ze zijn misschien geen burgers of hebben niet de juiste papieren, maar de overgrote meerderheid van de immigranten zijn geen criminelen. Ze betalen belasting en zijn goede buren. Ze zijn trouwe leden van onze kerken, moskeeën en synagogen, sikh-gebedshuizen en tempels. Heb medelijden, mijnheer de President, met degenen in onze gemeenschappen wier kinderen vrezen dat hun ouders zullen worden weggenomen. Help hen die oorlogsgebieden en vervolging in eigen land ontvluchten om hier mededogen en welkom te vinden. Onze God leert ons dat we genadig moeten zijn voor de vreemdeling, want eens waren we vreemdelingen in dit land.’
Trump heeft intussen al laten verstaan dat hij de evangelische boodschap van bisschop Budde allerminst geapprecieerd heeft; hij noemde haar woorden ‘vervelend’, later eiste hij zelfs dat de ‘woke bishop’ haar excuses zou aanbieden. Sindsdien is bisschop Budde een hit geworden op het internet: haar homilie is viraal gegaan, net als de paar interviews die zij daarna nog gegeven heeft om – steeds even minzaam en beleefd – uit te leggen dat dit nu eenmaal de christelijke leer is, en dat zij voor bewindslui die voortdurend naar het christendom refereren moeilijk anders kan doen dan het evangelie te prediken.
Polarisatie
Het is algemeen bekend dat de Amerikaanse katholieke bisschoppenconferentie al even gepolariseerd is als de Verenigde Staten dat intussen zelf zijn. Er zijn katholieke bisschoppen die openlijk het discours van Trump en de republikeinen omarmen. Vooral thema’s als abortus, de acceptatie van homoseksuelen en de tridentijnse mis brengen hen daartoe. Denk maar aan kardinaal Raymond L. Burke, voormalig patroon van de Orde van Malta, of aan bisschop Joseph E. Strickland van Tyler, beide prelaten die paus Franciscus vorig jaar op non-actief heeft gezet. Maar er zijn ook confraters die veel progressiever zijn, zoals bijvoorbeeld kardinaal Robert McElroy die paus Franciscus begin januari nog van het bisdom San Diego naar het aartsbisdom Washington promoveerde.
Deportaties
Op één punt zitten de Amerikaanse katholieke bisschoppen wel al langer op dezelfde lijn. Net voor de herverkiezing van Trump zei Timothy P. Broglio, aartsbisschop voor de Amerikaanse strijdkrachten en huidig voorzitter van de Amerikaanse bisschoppenconferentie, nog duidelijk dat de katholieke bisschoppen de komende jaren ‘de migranten en de armen zouden verdedigen. Als opvolgers van de apostelen en plaatsvervangers van Christus in onze bisdommen zullen wij de duidelijke leer van het evangelie nooit verzaken.’ Dat was moedige taal, want de Amerikaanse bisschoppen wisten toen al best dat een meerderheid van de katholieke gelovigen voor presidentskandidaat Trump zou kiezen, vooral omwille van de uitgesproken pro-abortus-standpunten van de democratische tegenkandidate. ‘De menselijke waardigheid moet beschermd worden van de baarmoeder tot het graf – from womb to tomb’ – klinkt het vaak in katholieke middens.
Executive orders
Nu Trump weer in het Witte Huis zit en zijn eerste reeks executive orders de wereld heeft ingestuurd, was het dus afwachten hoe de conferentie van Amerikaanse bisschoppen – het zijn er een tweehonderdtal! – zouden reageren. De eerste reactie was vrij lauw. Voorzitter Broglio van de Amerikaanse bisschoppenconferentie liet op 20 januari al weten dat sommige van die executive orders aanleiding gaven tot ‘bezorgheid’, maar dat andere ‘eerder positief’ waren. In een eerste verklaring stelden de Amerikaanse bisschoppen dat ‘de heiligheid van het menselijk leven en de door God gegeven waardigheid van de menselijke persoon impliceert dat de zorg voor immigranten, vluchtelingen en armen deel uitmaakt van dezelfde leer van de Kerk en dat deze van ons vereist dat we de meest kwetsbaren onder ons beschermen, vooral ongeboren kinderen, ouderen en zieken.’
Maar vorige woensdag, 22 januari, publiceerde de Amerikaanse bisschoppen een nieuwe en scherpere verklaring, omdat ‘veel van de kwesties die president Trump in zijn recente executive orders aansnijdt, zaken zijn waarover de Kerk veel te bieden heeft’. Zo stellen de bisschoppen uitdrukkelijk dat ‘sommige bepalingen in de executive orders, zoals die welke gericht zijn op de behandeling van immigranten en vluchtelingen, buitenlandse hulp, uitbreiding van de doodstraf en het milieu, zeer verontrustend zijn en negatieve gevolgen zullen hebben, vooral voor de kwetsbaren onder ons’. Maar de bisschoppen blijven er natuurlijk bij dat ‘andere bepalingen in de executive orders in een positiever licht gezien kunnen worden, zoals het erkennen van de waarheid over elke menselijke persoon als man of vrouw.’ Met dit laatste reageren de bisschoppen op Trumps voornemen om alleen nog mannen en vrouwen en niet langer transgenders te erkennen.
Voorzitter Broglio stelde vorige week echter met klem dat de ‘katholieke Kerk niet aan de kant staat van de ene of andere politieke partij. ‘Wie ook in het Witte Huis zit en welke meerderheid ook in het Capitool, de leer van de Kerk blijft onveranderd.’
Wel valt op dat de verklaring van de bisschoppen uitdrukkelijk de doodstraf en het milieu vermelden: het lijkt erop dat een meerderheid van de bisschoppen wel degelijk bezorgd is om Trumps plannen om de federale uitvoering van de doodstraf te hernemen en om uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen.
