Heisa rond het kapotslaan van heiligenbeelden op Studio Brussel. Wat hiervan te denken?

Eerst de feiten. Op 19 januari, Blue Monday, maken Eva De Roo en Dries Lenaerts zoals altijd radio met een hoek af. In een rage room, een kamer waarin je objecten mag vernietigen, koelen ze de woede van luisteraars in hun plaats op vazen en gebroken spullen die er voorhanden zijn. Zo ook op een Maria- en Heilig Hartbeeld. Geen enkele luisteraar of kijker naar de beelden hiervan maakt zich er druk om. Twee maand later rakelt een presentator van een buitenlandse katholieke tv-zender het voorval op tijdens een internationaal event voor de radiosector in Riga en hij voelt de makers ter plekke aan de tand. Dat filmpje gaat nu viraal.

Je ziet hoe de Vlaamse radiomakers eerst absoluut niet in de gaten hebben dat ze iets bedenkelijks gedaan hebben. Dan beweren ze dat België geen religieus land is. Vervolgens geven ze toe zoiets nooit met islamitische of joodse symbolen te doen, want ‘dat zou ongepast zijn’. Spotten met de eigen traditie mag wel, want die kwetst blijkbaar niemand. Die dubbele standaard, op door de belastingbetaler gesubsidieerde zender, stoot erg tegen de borst.

Hieronder geven we een overzicht van de meningen op sociale media en lezersreacties.

Woordvoerder bisschoppenconferentie: 'Pleidooi voor respect'

Geert De Kerpel, woordvoerder Belgische bisschoppenconferentie• Uiteraard is de inhoud van dit filmpje heel erg te betreuren. De katholieke Kerk pleit altijd ervoor dat we steeds respectvol met elkaar omgaan, evident ook met betrekking tot de religieuze of filosofische overtuiging van eenieder en dat we proberen elkaar nooit te kwetsen. Daartoe dient altijd de nodige tact aan de dag te worden gelegd. Wij vernamen het bestaan van dit filmpje toen de VRT al haar spijt had uitgedrukt en excuses had aangeboden. De inhoud van de reactie van de VRT strookt sterk met ons pleidooi voor respect. Hopelijk worden hier lessen uit getrokken. 

Vergevingsgezind: ‘Iedereen kan fouten maken’

Pastoor Bart Paepen op TikTok • Jezus kan hier tegen. ‘Steek je zwaard terug in de schede’, zegt hij aan Petrus. Hij hoeft niet door ons verdedigd te worden. Maar ik voel wel mee met mensen die gekwetst zijn. We moeten leren respecteren wat voor anderen heilig is. Daarom vind ik het mooi dat de presentatoren op het einde tot inzicht komen. Ze verontschuldigen zich en zeggen dat ze er in het vervolg beter bij gaan nadenken. Dit soort dialoog hebben we meer nodig. 

Ook Kamino-directeur Sofi Van Ussel vindt het voorval jammer, maar niet het einde van de wereld. 'Laten we samen zitten en de brokken lijmen.'

Schrijfster Kristien Hemmerechts is eveneens deze mening toegedaan. Zij schrijft op Facebook: 'Ik zit de hele tijd te denken: het is maar een beeld. Uiteraard snap ik de betekenis en symboolwaarde ervan, en ik besef dat je respect moet hebben, maar tegelijkertijd denk ik: het is maar een beeld. En uiteraard (bis) was het een domme, onnadenkende, zelfingenomen actie, maar bon, we zijn allemaal al eens dom en onnadenkend en zelfingenomen. Laat wie zonder zonde is de eerste steen werpen. Wie zei dat alweer? Juist.'

In een opiniestuk op de website van Knacksluit ook Aglaja Bornauw van Logia zich bij deze visie aan. Ze schrijft onder meer: 'Twee zaken aan dit interview vind ik geweldig. Ten eerste is het mooi van Eva De Roo dat zij voor de camera van gedacht verandert en toegeeft dat iets wat ze gedaan heeft, niet gepast was. Ze biedt ook haar excuses aan. Dat toont dat ze echt luisterde, zich heeft ingeleefd in de mogelijke gevoeligheden en haar eigen standpunt tussen haakjes kan zetten. Dat is indrukwekkend! Ten tweede vind ik het zinvol dat dit interview de gelegenheid heeft gegeven om hierover na te denken in onze Belgische samenleving.'

Overroepen: 'Laten we ons druk maken over échte problemen’

Schrijver Jeroen Olyslaegers op Facebook: 'We hadden dus een Ierse katholieke journalist nodig om 'schande' te kunnen roepen omdat twee tijdelijke belhamels van Stubru een beeld van Christus en Maria kapot hebben geslagen in een 'rage room', samen met een hoop andere dingen.
Klinkt als spontane satire. [...] We zijn vervreemd van een van de redenen waarom er een Beeldenstorm was en wij in de Lage Landen eeuwen geleden elkaars kop in sloegen tijdens een TACHTIGJARIGE oorlog. Eigenlijk is dat dus per ongeluk vooruitgang, of niet?'

'StuBru-presentatoren zitten in bubbel'

Rik Torfs zei op Canvas in De Afspraak: ‘De presentatoren van Studio Brussel stellen dat hun luisteraars niet gelovig zijn. Hoe kunnen ze daar zo zeker van zijn? Ik denk dat de generatie dertigers en ouder met een blinde vlek zitten op dat vlak. Bij jongere generaties is er een vernieuwde interesse in religie. Zij zoeken daarin betekenis en richting voor hun leven, weliswaar minder institutioneel dan vroeger, maar het is wel een authentieke zoektocht.’

Godsdienstleraar Erik Buys op Facebook: 'Wat mij betreft mogen jullie gerust 'jezelf' zijn (met al jullie gelijkgezinden). Ik wil jullie je vrolijkheid niet ontnemen. Maar maak jezelf niet wijs dat die vrolijkheid 'heldhaftig' is, of getuigt van een 'vrijgevochten, kritische en open persoonlijkheid', of, godbetert, getuigt van 'goede smaak'. Dat narcistische bubbeltje moet je dan toch even doorprikken. Kwestie van werkelijk aan 'zelfrelativering' te doen.

Geschokt over de leeghoofdigheid

Schrijver Christophe Vekeman maakt zich niet zozeer druk over de 'beeldenstorm', maar wel over de leefhoofdigheid van de presentatoren.

Luc Smeets, voorzitter van de Virga Jessefeesten, vraagt zich in een lezersreactie af waar de verbinding is in dit domme idee. Hij schrijft: 'Een moederbeeld vernietigen, zinnebeeld van onvoorwaardelijke liefde… Je moet het maar doen. Doorheen alle commentaren van genuanceerd tot extreem onthou ik dat de waardering van wat ons zou kunnen binden ver weg is. Hopelijk kunnen we in dialoog gaan over de essentie van  religies die willen verbinden en niet veroveren. Want dat zullen we  vandaag hard nodig hebben.'

Geschokt over de dubbele standaard

In het reeds aangehaalde fragment in De Afspraak maakte Rik Torfs zich ook druk over de dubbele standaard die de presentatoren gebruiken. Ze zouden nooit op die manier de islamitische of joodse traditie relativeren of ermee lachen. 'Persoonlijk vind ik dat met iedereen moet kunnen gelachen worden – allereerst met mezelf – maar dan wel op een gelijke manier.'

Islamgeleerde Khalid Benhaddou schrijft op Facebook: 'Wat sommigen als vooruitgang zien, voelt voor mij vaak als een loskomen van de morele en culturele ankerpunten die een samenleving net dragen. Het christendom is een wezenlijk onderdeel van de westerse traditie. Zoals elke traditie kent het licht- én schaduwzijden, maar dat betekent niet dat we haar symbolen achteloos moeten breken. In dit geval letterlijk én figuurlijk.'

Politieke reacties

Sammy Mahdi (cd&v): 'Dit is bijzonder betreurenswaardig. Tradities zijn belangrijk voor veel mensen en zorgen voor houvast en verbondenheid. Het is verkeerd om daar lacherig over te doen, integendeel, er zou meer respect voor mogen zijn.'

Cieltje Van Achter (N-VA): 'Dit was een bijzonder pijnlijk fragment. Als minister ga ik niet op de stoel van de VRT zitten: de omroep heeft redactionele autonomie. Maar autonomie ontslaat niemand van verantwoordelijkheid of respect. Goed dat op het einde ook wordt erkend dat men hier beter had moeten nadenken. Bezint eer ge begint. En ja, met alle religies moet kunnen gelachen worden.'

Tom Van Grieken (Vlaams Belang): 'We moeten deze presentatoren van Studio Brussel eigenlijk 'dankbaar' zijn voor hun antwoorden. Het grote publiek hoort nogmaals glashelder welke dubbele standaarden er heersen bij onder andere de mediawereld. Het getuigt eveneens van een tenenkrommende lafheid.'