Meegemaakt: paaswake met doop van Lorelai (16)

WAT: Paaswake met doopliturgie
WANNEER: Paaszaterdag
WAAR: Sint-Quintinuskerk Zonhoven
HOEVEEL: 1 catechumeen, een kerk vol gelovigen
DUUR: van 20.30 tot 22.30 uur
VOOR OTHEO TER PLAATSE: journalist Philippe Ghysens

Vooraf

Catechumenen. Ik beken: ik kende het woord niet. Een persbericht van het bisdom Hasselt bracht verlossing. Catechumenen zijn volwassenen die zich aanbieden om gedoopt te worden. De meesten zijn jonger dan 25 jaar. Tijdens de paaswake werden er in gans het land 689 gedoopt én gevormd. Dat is een record en zelfs drie keer meer dan tien jaar geleden. ‘Beleeft het katholieke geloof zijn eigen herrijzenis?’, vroeg zakenkrant De Tijd zich dan ook af. Ik ging in de Sint-Quintinuskerk van Zonhoven mijn licht opsteken.

Wat ik meemaak

De avond valt, de zon in Zonhoven gaat zacht onder, als ik de statige kerk binnenstap. Ik denk aan de uitdrukking tussen hond en wolf: het is nog net licht genoeg om zonder kunstlicht te zien. De binnenkant van een kerk kan veel zijn, maar is meestal wel gezellig. En warm. En zeker verwelkomend. Maar deze paaszaterdag in de Sint-Quintinuskerk is anders. Geen lichtje brandt, het is schemerduister. Ben ik in de verkeerde kerk beland? Ben ik veel te vroeg? Wordt er op energie bespaard? Neen, want dan zie ik dat de eerste rijen bezet zijn. En bij het binnenkomen delen twee dames kaarsen uit. Dit is wel degelijk een kerk in werking.

Ik neem in de zijbeuk plaats. Vooraan brengen enkele devotiekaarsen een beetje licht in de duisternis. Hier en daar lichten telefoonschermpjes op, het grote televisiescherm floept aan. Om iets voor halfnegen verschijnt priester Wim Simons. Hij vraagt de aanwezigen om aan de zijkant de kerk te verlaten. De mensen schuifelen naar buiten. Daar flakkert een vlam. Het vuur wordt gezegend, de paaskaars geheiligd. De priester nodigt de gelovigen uit in processie de kerk te betreden. Daar is het intussen zo donker dat ik niet meer zie wat ik schrijf.

Een betere zichtbaarheid is op komst in de vorm van kinderen die de kaarsen van de aanwezigen aansteken. En aanschouw, de kerk is plots geen sombere, koude plaats meer. De vlammetjes brengen warmte in het gebouw en in de harten van de mensen. De jubelzang galmt door de kerk. Heel de aarde zij vol vreugde, daar alle duister thans verdreven is. Aan beide zijden van het altaar staan twee rijen stoelen opgesteld. De vormelingen van Zonhoven nemen er plaats, speels maar aandachtig.

Als iedereen zijn plaats weer heeft ingenomen en het geroezemoes gedimd is, vraagt priester Wim om de kaarsjes in stilte te doven. De geur van smeltende was vult de kerk. In het gewelf boven in de nok gaan enkele schuchtere lampen aan. Het scheppingsverhaal wordt bij kaarslicht voorgelezen. Misdienaars steken grote kaarsen aan. Enkele lichtkettingen achter het altaar gaan aan. Het is de opbouw naar het hoogtepunt van de paaswake: het verdrijven van de duisternis, de verwelkoming van het licht. En dan gaan alle registers open. 

Om acht minuten over negen baadt de kerk in een zee van licht. Priester Wim heft het Gloria in excelsis Deo aan en maant de gelovigen aan uit volle borst mee te zingen. ‘Komaan’, roept hij. ‘Luider!’ Bellen rinkelen, de klokken luiden, wierook stijgt op, kippenvel verschijnt. De ware betekenis van Pasen wordt me in alle hevigheid duidelijk. De overwinning van het leven op de dood, het moment dat het donker plaats maakt voor het wonder van Jezus’ opstanding.

Het is tijd voor de doopliturgie. Priester Wim heeft de catechumeen tijdens zijn homilie al voorgesteld. Ze zit vooraan, naast vriendinnen. Lorelai, 16 jaar. Klaar om christen te worden. Haar ouders zijn niet gelovig en lieten haar na de geboorte niet dopen.  ‘Zo dadelijk gaat ze gedoopt worden. Een mooi teken voor onze tijd. Ze is niet de enige. Bijna 700 jonge mensen in ons land kiezen om vandaag christen te worden. Jonge mensen staan vandaag op om de Bijbel vast te nemen, om te lezen en om ernaar te leven. Jonge mensen die echtheid zoeken in een tijd waarin alles vaag en mist is.’

In processie gaan priester en misdienaars en de jongeren die het water dragen samen met Lorelai naar het doopvont. Alle heiligen worden aanroepen tijdens de processie. Het doopvont wordt gevuld. Kaarsen ontstoken met het paaslicht. Maar eerst wil iemand nog een woordje zeggen over de dopeling. De godsdienstleerkracht van Lorelai, Benjamin Pauwels, neemt het woord. Hij was ook haar begeleider als catechumeen.

‘Broeders en zusters, graag stel ik u voor aan Lorelai. Een goedlachse, 16-jarige leerling Moderne Talen aan het Onze-Lieve-Vrouwlyceum van Genk. Lorelai neemt zelden als eerste het woord maar kan luisteren als geen ander. Ze geeft zichzelf volledig voor haar vrienden en familie en is heel goed begaan met mensen die de tijd nemen om met haar connectie te maken. In haar vrije tijd houdt ze van wandelingen in de natuur om zo van Gods creatie te kunnen genieten. Vorig jaar toonde ik een filmpje van de doop van mijn vrouw. Nadien kwam ze zeggen dat ze dit ook wou, samen met haar vriendin die nu ook gedoopt wordt in een andere kerk.’

Omringd door peter en meter wacht de 16-jarige christen-in-wording geduldig het grote moment af. Dan nodigt de priester haar uit om heel dicht bij het doopvont te komen staan. Ze buigt het hoofd en wordt besprenkeld met het doopwater. Heel de kerk kijkt met bewondering toe, en vooral de vriendinnen proberen geen detail te missen van het ritueel. Na het doopsel zegt de doopvader dat Lorelai nu ook meteen gevormd wordt. En daarna vraagt hij een groot applaus voor de jongedame. De handen in de kerk gaan op elkaar. 

De liturgie gaat verder met de hernieuwing van de doopbelofte en loopt vervolgens door in de eucharistie. De viering wordt afgesloten met een lied genaamd Dat is onze taak dat gezongen wordt door de vormelingen. Het is een bewerking van Les Lacs du Connemara. Witte zakdoeken komen er niet aan te pas. Wel dit refrein:

Rechts
Dan links
Naar voor
Omhoog richting doel
We gaan
Ervoor
Om altijd te doen
Wat God 
Ons vraagt
Dat is onze taak!

De viering is afgelopen. Lorelai staat met haar vriendinnen en godsdienstleerkracht na te praten. Ik vraag haar wat ze vond van de viering. 

‘Ik vond het supermooi. Ik vond het ook heel speciaal. Ik heb hier al een heel jaar, zelfs twee jaar, naar uitgekeken. Omdat ik officieel een kind van God wou worden. In het begin was dat niet echt een makkelijke keuze, omdat ik schrik had voor de reactie van mijn ouders. Ik voel me echt heel blij, opgelucht, dat ik dit heb mogen meemaken. Ik ben enorm veranderd. Ik probeer altijd het goeie te doen. Ik heb heel veel steun gekregen van mijn leerkracht, van mijn vriendinnen, mijn familie, de andere begeleiders. Ik kan nu met veel meer dingen meedoen. Ik kan naar bijeenkomsten van vormelingen enzovoort gaan. En ik mag ook voor de kerk trouwen later.’

De kerk loopt leeg. De bezoekers krijgen een aandenken mee naar huis. Een kleine rubberen Jezus. Er staat een tekst op: Jesus loves you. Dat is de boodschap van Pasen, voegt Wim nog toe: ‘Jezus houdt van jou. Het maakt niet uit wie je bent.’ En ook belangrijk: ‘Het is niet kapot te slaan.’