Trudelies Leonhardt (95), grande dame van de fortepiano, vertelt ons haar levensverhaal [Soni Sacri]
Soundcloud
In deze aflevering van Soni Sacri, exclusief op Otheo Radio, vertelt Trudelies Leonhardt, wereldvermaard als virtuose vertolkster van composities voor fortepiano van onder anderen Beethoven, Schubert en Mozart, haar levensverhaal. Trudelies Leonhardt werd geboren op 30 mei 1931 in Laren, Nederland. Ze viert dus uitgerekend op 30 mei 2026, de dag dat wij deze aflevering voor het eerst uitbrengen, haar 95ste verjaardag.
Trudelies Leonhardt is een Nederlandse pianiste, vooral bekend om haar indrukwekkende uitvoeringen op de fortepiano. Ze komt uit een zeer muzikale Nederlands-Oostenrijkse familie en is de zus van de beroemde klavecinist en dirigent Gustav Leonhardt. We vernemen van Trudelies dat zijn koosnaam Uti was.Hun ouders waren enthousiaste kamermusici met een voorgeschiedenis van protestantisme. Gustav stond bekend als een zeer overtuigd en orthodox protestant.
Trudelies begon toen ze vijf was met pianolessen en volgde later ook vioollessen.
In de jaren 60 en 70 van de voorbije eeuw zorgden musici onder wie vooral Gustav Leonhardt, maar ook Bart en Sigiswald Kuijken, Nikolaus Harnoncourt, Philippe Herreweghe, William Christie, Jordi Savall, Paul Van Nevel, Jos Van Immerseel en Frans Brüggen voor een geleidelijke herleving van wat we de historische uitvoeringspraktijk noemen: de uitvoering van muziek zoals die oorspronkelijk gespeeld en bedoeld was: op de instrumenten van toen of op replica’s. Hoe voer je J. S. Bach uit met respect voor zijn historische context? Noten op papier vertellen maar een deel van het verhaal. Om de muziek werkelijk te begrijpen, vond Gustav Leonhardt, is het essentieel om de historische bronnen te verkennen.
Vanaf de jaren 70 keert ook Trudelies Leonhardt zich af van moderne concertvleugels en wijdt ze zich volledig aan historische klavierinstrumenten. Haar werk richt zich voornamelijk op de pianowerken van Franz Schubert, Wolfgang Amadeus Mozart en Ludwig van Beethoven.
Mevrouw Leonhardt heeft talloze albums opgenomen. Ze woont in Zwitserland. Ze musiceert nog, geeft ook lezingen over historische uitvoeringspraktijken en over de werken van Schubert en Beethoven.
Ik kwam in Zwitserland in contact met haar zoon en zijn echtgenote, het echtpaar Renata en Michel Amsler-Leonhardt. We hebben besloten samen te werken voor de verwezenlijking van een exceptionele aflevering van Soni Sacri niet alleen gewijd aan Trudelies Leonhardt, maar ook door haar samengesteld. Mevrouw Leonhardt vertelt haar levensverhaal zoals ze dat niet eerder deed en ze heeft bovendien zelf de muziekfragmenten, composities van Schubert, Beethoven, Haydn en Mozart, uitgevoerd en geselecteerd.
Nog enige toelichting bij de fortepiano. De fortepiano (ook wel pianoforte genoemd) is de vroege voorloper van de moderne piano. Het bespelen van een fortepiano was in zwang tussen ongeveer 1700 en 1870, en natuurlijk zijn er nu nog musici die de fortepiano verkiezen boven moderne vleugels. Zo heeft bv. Jos Van Immerseel vijf dergelijke fortepiano's in zijn woonkamer staan.
De fortepiano is dan weer de opvolger van het klavecimbel. Forte betekent in het Italiaans sterk of luid en piano betekent zacht. De fortepiano kon met meer nuance, al naargelang de kracht waarmee een musicus de toetsen indrukt, een onderscheid maken tussen hard en zacht. En dat was in die tijd bepaald revolutionair.
Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn en de jonge Ludwig van Beethoven schreven hun klavierwerken voor uitvoering op een fortepiano. Hun muziek klinkt op een fortepiano anders en lichter dan op een moderne concertvleugel.
Dit is de speellijst:
Franz Schubert: Moment musical nr 3 in fa klein, uit de cd Divertimento 31016
Ludwig van Beethoven: Variaties in Do klein. op. 27 nr 3,; uit de cd Meridian DUO CD
Joseph Haydn: Sonate in Re groot. Hob. XVI/37 Allegro con brio, ui de cd Cascavelle
W. A. Mozart: Fantaisie in Do klein K 475), uit de cd Musica Omnia
Franz Schubert: Sonate en Do klein. D 958 Allegro, uit de cd Jecklin