De koelste plek van de buurt? Vaak is dat de kerk. Hoe komt dat?
24/06/2026 - 14:35
In Antwerpen-Noord wordt de kelder van de Sint-Amanduskerk geopend om verkoeling te bieden tijdens de warmste dagen. Elders mogen studenten in de kerkruimte komen studeren. In Tervuren legden ze er zelfs examens af.
Een kerk gebruiken voor verkoeling? In België is het geen vaste routine. In mediterrane landen daarentegen is het een goede gewoonte, stelt Open Kerken in een persbericht.
De hittegolf biedt een extra gelegenheid om kerkgebouwen open te stellen én te ontdekken. Gebedshuizen zijn met geschiedenis beladen, maar hun structuur beschermt al eeuwen tegen hitte en koude. Veel oudere kerkgebouwen blijven ook zonder airco opvallend koel.
Waarom blijft een kerk koel tijdens een hittegolf?
1. Thermische massa
Door de dikke stenen muren (vaak vele lagen baksteen of zandsteen), marmeren vloeren en de grote gewelven hebben kerken een zeer hoge thermische massa. De warmte van buiten dringt daardoor maar traag door, waardoor het 's zomers binnen aangenaam koel blijft.
De thermische massa buffert temperatuurschommelingen. Dat is ook in de winter een voordeel. Zonnewarmte die voordien is gebufferd in de massa van het gebouw komt dan goed van pas in kerken, die vaak moeilijk te verwarmen zijn.
2. De hoge gewelven
De meeste kerken bestaan uit(zeer) hoge ruimten, overkoepeld door gewelven, waarboven het dak ligt. Warme lucht stijgt, koele lucht blijft beneden. Maar er is ook een subtiel tochteffect: de luchtlagen bewegen, wat mooi zichtbaar is als er veel wierook wordt gebruikt.
Helaas, een zaalkerk uit de jaren 1960 met plat dak en veel glas is even warm als een sporthal zonder airco.
3. Relatief kleine ramen
Romaanse en neoromaanse kerken hebben vrij kleine ramen, wat betekent dat relatief weinig direct zonlicht de binnenkant zal verwarmen. In gotische en neogotische kerken zitten de ramen ook veel hoger, waardoor de binnenruimte diffuus verlicht wordt. De zonnewarmte dringt dus nauwelijks binnen. Ook zien we in de meeste oudere gebouwen veel gebruik van glas in lood, dat een deel van de zonne-energie tempert voordat het de binnenruimte kan bereiken.
