‘Ik wil niet jullie hoop, ik wil jullie paniek’, zei Greta Thunberg zeven jaar geleden op het Wereld Economisch Forum in Davos. Ze was 16 en probeerde wereldleiders wakker te schudden om meer doortastende maatregelen te nemen om het klimaat te redden. ‘Voel de angst die ik elke dag voel!’, spoorde ze hen aan.
Deze zomer kregen angst en paniek heel wat mensen te pakken. Bosbranden geven dan ook meteen een apocalyptisch gevoel. En hoewel de teloorgang van de biodiversiteit op zich veel bedreigender is – en al decennialang bezig – dringt nu pas bij veel mensen door dat natuurrampen het nieuwe normaal vormen. Erger nog. Vooraleer het klimaat dankzij dringende maatregelen ooit weer aangenamer kan worden, zal het de komende jaren en decennia eerst nog verder ontregelen.
We hebben het met zijn allen veel te ver laten komen. Ik leerde dat al op de schoolbanken toen ik zo oud was als onze jongste zoon nu.
‘Mama, wat ben je pessimistisch’, klinkt het dan aan de keukentafel. ‘Nee, realistisch’, probeer ik. De kinderen zijn groot genoeg om de waarheid onder ogen te zien. Toch wil ik ze niet opzadelen met de paniek die Greta op die leeftijd teisterde. Angst en paniek zijn geen goede raadgevers. Maar valse hoop is dat evenmin. Het komt niet zomaar weer goed. Er moet gehandeld worden, liefst op grote schaal en gestructureerd. Het is nog maar de vraag of onze politieke instellingen in staat zijn om de grote ommekeer in gang te zetten. Tot hiertoe is het allemaal te weinig en te laat.
Ik kijk niet uit naar een rampscenario, maar ik geloof dat als mensen kiezen voor solidariteit, ze veel aankunnen.
Des te meer is het aan ieder van ons om te doen wat we kunnen voor het klimaat en voor elkaar, onder het motto ‘Wees de verandering die je wilt zien’. Toen onze beleidsmakers het bij de eerste hittegolf behoorlijk lieten afweten en België een relatief hogere oversterfte te verwerken kreeg dan de buurlanden, beseften mensen dat ze elkaar nodig hebben. De noodsituatie stelt onze hyperindividualistische levensstijl in vraag.
Ik kijk niet uit naar een rampscenario, maar ik geloof dat als mensen kiezen voor solidariteit, ze veel aankunnen. Dat perspectief biedt reden tot hoop, niet dat alles zomaar goedkomt, wel dat we niet uiteen hoeven te vallen en verloren gaan. Dat is het anker waaraan we ons kunnen vasthouden in deze onzekere tijden. Het is een ‘actieve hoop’, die ons samenbrengt en weerbaar maakt.
Actie dus, besluiten we aan de keukentafel. Wat kunnen wij doen? Het is niet de eerste keer dat we over die vraag nadenken, dus heel wat zaken doen we al. Een van de leukste voornemens was ooit om elk jaar minstens één boom te planten. Intussen plukken we daar letterlijk de vruchten van (vooral vijgen, lekker klimaatbestendig!) En het scheelt zeker twee graden als we de werktafel achter in de tuin installeren. Een ontmoeting met een egeltje kreeg ik er onlangs gratis bij.
Wat het ook wordt, klimaatmaatregelen hoeven het leven niet slechter te maken!
