Commentaar Bijbellezing 01/11: Allerheiligen - Nikolaas Sintobin

Evangelie: Matteüs 5, 1-12a  — ‘Zalig de zuiveren van hart, want zij zullen God zien’

Toen Jezus de menigte zag, ging Hij de berg op, en nadat Hij zich had neergezet, kwamen zijn leerlingen bij Hem. Hij nam het woord en onderrichtte hen aldus: ‘Zalig de ar men van geest, want aan hen behoort het Rijk der heme len. Zalig de treurenden, want zij zullen getroost worden. Zalig de zachtmoedigen, want zij zullen het land bezitten. Zalig die hongeren en dorsten naar de gerechtigheid, want zij zullen verzadigd worden. Zalig de barmhartigen, want zij zullen barmhartigheid ondervinden. Zalig de zuiveren van hart, want zij zullen God zien. Zalig die vrede bren gen, want zij zullen kinderen van God genoemd worden. Zalig die vervolgd worden om de gerechtigheid, want hun behoort het Rijk der hemelen. Zalig zijt gij wanneer men u beschimpt, vervolgt en lasterlijk van allerlei kwaad be ticht om Mijnentwil. Verheugt u en juicht, want groot is uw loon in de hemel.’

Commentaar Nikolaas Sintobin: ‘Allerheiligen’

Vandaag vieren we het feest van Allerheiligen. Wat wil dat eigenlijk zeggen, heiligen en heiligheid? We weten dat heiligheid hét kenmerk bij uitstek van God is. De enige die helemaal heilig is, is God zelf. De heiligen op de heiligenkalender zijn mensen van wie onze Kerk er kent dat hun leven op een bijzondere wijze iets heeft la ten zien van die Heiligheid. Maar vermits wij allen ge schapen zijn naar beeld en gelijkenis van God, zijn wij ook allen geroepen om heilig te worden. Hoe doe je dat? 

In de evangelielezing kunnen we de zaligsprekingen lezen. Van deze toespraak van Jezus wordt wel gezegd dat ze iets weg heeft van een zelfportret. Jezus, de eni ge mens die zowel helemaal God als mens is, schetst er, met andere woorden, hoe je als mens heilig kan zijn en worden. Ik zal drie aspecten van deze handleiding voor heiligheid van Jezus toelichten. 

1. In 5 van de 9 zaligsprekingen wordt verwezen naar God, Jezus of het Koninkrijk van God. Groei naar heiligheid heeft dus blijkbaar veel te maken met God en Je zus. Gebed, liturgie, sacramenten enz. zijn belangrijk. Ze helpen om te groeien in de gelijkenis met God en Je zus. Ruimer gezien is het ontluiken van heiligheid in een mens altijd vrucht van Gods genade. Of je je daar als mens bewust voor openstelt of niet. Heiligheid is inderdaad niet het exclusieve privilege van christenen.
2. In 5 van de 9 zaligsprekingen wordt verwezen naar ervaringen met een negatieve bijklank: armoede, droefheid, honger, dorst, vervolging, beschimping en betichting. Het pad van heiliging is iets anders dan een training om ongenaakbare, perfecte, helemaal afgelikte supermensen te worden. Heiligheid gaat eerder over leren omgaan met kwetsbaarheid, beperktheid, weer stand, onmacht. Die van jezelf en – vaak nog moeilijker om mee om te gaan – die van anderen. Het zijn ervaringen waar je doorgaans niet spontaan voor kiest. Heiligheid, met andere woorden, heeft veel te maken met menselijkheid, met kleinmenselijkheid en met het leren omgaan met die menselijke, soms bijna onmenselijke menselijke natuur die de onze is.
3. In 4 van de 9 zaligsprekingen verwijst Jezus naar een actieve, een proactieve houding: zachtmoedigheid, barmhartigheid, zuiverheid en vrede. Heiligheid heeft ook te maken met keuze en vrijheid. Met ja of nee. Met doen of niet doen. Heiligheid is een genade. Maar zonder on ze vrije medewerking is God machteloos. 

Nikolaas Sintobin is jezuïet. Hij is internetpastor en schrijver.