Commentaar Bijbellezing 7/12: ‘De kracht en de zwakte van Johannes de Doper'- Nikolaas Sintobin
Evangelie: Mattëus 3, 1-12 — ‘Hij die na mij komt, is sterker dan ik’
In die tijd trad Johannes de Doper op en predikte in de woestijn van Judea: ‘Bekeert u, want het Rijk der hemelen is nabij.’ Deze toch is het die de profeet Jesaja bedoelde, toen hij zei: ‘Een stem van iemand die roept in de woestijn: bereidt de weg van de Heer, maakt zijn paden recht.’ Johannes nu droeg een kleed van kameelhaar en een leren gordel om zijn lendenen. Zijn voedsel bestond uit sprinkhanen en wilde honing. Toen trok Jeruzalem, Judea en heel de Jordaanstreek naar hem uit en zij lieten zich door hem dopen in de rivier, de Jordaan, terwijl zij hun zonden beleden. Maar toen hij vele Farizeeën en Sadduceeën zag komen om gedoopt te worden, sprak hij tot hen: ‘Adderengebroed, wie heeft u voorgespiegeld, dat ge de dreigende toorn kunt ontvluchten? Brengt liever vruchten voort die passen bij bekering, en neemt niet een houding aan alsof ge bij uzelf zegt: Wij hebben Abraham tot vader! Waarachtig, ik zeg u dat God de macht bezit voor Abraham uit deze stenen kinderen te verwekken! Reeds ligt de bijl aan de wortel van de bomen. Elke boom dus die geen goede vrucht draagt, wordt omgekapt en in het vuur geworpen. Ik doop u met water, opdat ge u zoudt bekeren. Maar Hij die na mij komt, is sterker dan ik, en ik ben niet waardig Hem van zijn sandalen te ontdoen. Hij zal u dopen met de heilige Geest en met vuur. De wan heeft Hij in zijn hand en Hij zal zijn dorsvloer grondig zuiveren; zijn tarwe zal Hij in de schuur verzamelen, maar het kaf verbranden in onblusbaar vuur.’
Commentaar Nikolaas Sintobin: ‘De kracht en de zwakte van Johannes de Doper’
Johannes de Doper heeft een duidelijke boodschap: het wachten gaat naar zijn einde. Johannes is de laatste profeet van het Oude Testament. Hij voltooit de lange tijd van voorbereiding die begon met Abraham. Doorheen dat eeuwenlange leerproces is het volk Israël, met vallen en opstaan, tot volle wasdom gekomen. De kennis van de Wet is tot volmaaktheid gebracht. De goddelijke regels van de kunst zijn helemaal gekend. Johannes kan nu de fakkel doorgeven.De beschrijving die Matteüs geeft van Johannes de Doper is niet erg sympathiek. De Doper droeg een kleed van kameelhaar en een leren gordel om zijn lenden. Zijn voedsel bestond uit sprinkhanen en wilde honing. Ook de woorden die Johannes spreekt en de toon van zijn verkondiging zijn niet van die aard dat je spontaan gaat verlangen om hem op de koffie te vragen. De kracht van Johannes is ook zijn zwakte. Johannes staat voor de Wet. Hij zegt luid en duidelijk wat hoort. Dat is goed. Dat is nodig. Maar er is meer nodig.
Lees ook
Het optreden van Johannes geeft hem iets hards en ongenaakbaars. De wet heeft niet het laatste woord. Gelukkig maar. Van een professionele musicus verwacht je dat hij technisch perfect speelt. Voor een mooie liturgie is grondige kennis van de liturgische regels gewenst. Een goede advocaat moet de wet door en door kennen. Maar techniek, hoe verfijnd ook, volstaat niet. Er is meer. Dat meer laat zich niet in regeltjes vangen. De profetie van Jesaja geeft er een voorsmaakje van: Dan zal een wolf zich neerleggen naast een lam, een panter vlijt zich bij een bokje neer; kalf en leeuw zullen samen weiden en een kleine jongen zal ze hoeden. Een koe en een beer grazen samen, hun jongen liggen bijeen; een leeuw en een rund eten beide stro. Voor een nuchtere, rationele mens is dat pure nonsens. Toch is het mogelijk. Johannes weet dat, als hij zegt: Hij die na mij komt, is sterker dan ik.Waarin ligt dan die sterkte van Jezus? Met Hem begint iets nieuws. Neen, Jezus schaft de Wet niet af. Toch wordt met Jezus alles anders. Jezus toont ons dat al die regels maar ten volle betekenis krijgen als ze gericht zijn op liefde. De mildheid en de barmhartigheid van Jezus maken nieuw leven mogelijk, ook daar waar de Wet helemaal met de voeten was getreden. De wet wijst de richting aan. Maar het is de kwetsbare liefde die de mens ten volle tot mens maakt.
Nikolaas Sintobin is jezuïet. Hij is internetpastor en schrijver.
