Orthodox Pasen in Jeruzalem

Gisteren – op de orthodoxe Goede Vrijdag – trokken zoals telkenjare tientallen orthodoxe christenen in processie door de straten van Jeruzalem. Terwijl de epitaphios die het dode lichaam van de Heer voorstelt, in de kerken met bloemen wordt geëerd en er hymnen en klaaggezangen weerklinken, trekken de gelovigen via de Via Dolorosa naar de Heilige Grafkerk in het centrum van de oude stad. Sinds een staakt-het-vuren in het Midden-Oosten grotendeels gerespecteerd lijkt te worden, is die Heilige Grafkerk weer open. Het ziet ernaar uit dat de orthodoxe ceremonies van de Paaswake en de Paaszondag in Jeruzalem dus normaal zullen kunnen doorgaan.

Katholieke Witte Donderdag

Dat was vorige week – met het katholieke Pasen – niet het geval. De Israëlische veiligheidsdiensten hadden ‘om veiligheidsredenen’ een samenscholingsverbod vanaf 50 personen uitgevaardigd, ‘want in de oude stad is er geen ontkomen aan een eventuele Iraanse raketaanval’. De Latijnse patriarch van Jeruzalem, kardinaal Pierbattista Pizzaballa, had opgeroepen zich scrupuleus aan de maatregel te houden. Maar toen de patriarch samen met de franciscanerbroeder Francesco Ielpo – als custos van het Heilig Land belast met het beheer van de heilige plaatsen – de kerk op Witte Donderdag als privépersonen wilden binnengaan, verhinderde de politie hen dat.

Diplomatiek overleg

Er volgde druk diplomatiek overleg, waarbij de Italiaanse premier Giorgia Meloni, haar minister van Buitenlandse Zaken Antonio Tajani, en zowel de Franse president Emmanuel Macron als zijn uiterst linkse opponent Jean-Luc Mélenchon zich moeiden. Maar vooral de démarche van de Amerikaanse ambassadeur in Israël, Mike Huckabee, gaf de doorslag. Na een telefoontje met president Isaac Herzog kwamen hooggeplaatste Israëlische politieofficieren nog diezelfde donderdagavond bij de Latijnse patriarch langs om ‘een nieuw kader te onderhandelen waarbinnen alle christelijke denominaties de Goede Week en Pasen zouden kunnen vieren, ondanks de voortdurende oorlog met Iran’.

Discriminatie

De bekommernis van de Israëlische autoriteiten om de veiligheid was niet uit de lucht gegrepen, maar zij werd wel zeer discriminerend toegepast. Terwijl de christenen zich hielden aan het samenscholingsverbod, organiseerde de Vizhnitz-rebbe in een zaal in de oude stad een Seder-maaltijd voor duizenden chassidim, ongehinderd! Inmiddels is er een internationaal staakt-het-vuren afgekondigd en het samenscholingsverbod is dus niet langer van kracht. De Grieks-orthodoxe patriarch van Jeruzalem en geheel Palestina, Theofilos III, roept daarom op om vanavond ‘in de Kerk van het Heilig Graf, rond het Levengevende Graf van Christus, samen te komen voor de Grote Wake van het Licht’.

Heilig Vuur

Nadat de hele Stille Zaterdag niet het minste licht in de Heilige Grafkerk brandt, treedt de Grieks-orthodoxe patriarch net voor de ‘Wake van het Heilig Vuur’ het aedicula binnen – het kleine kapelletje dat binnen de Heilig Grafkerk werd gebouwd op de plek waar de traditie zegt dat Jezus’ Graf lag. Net daarvoor wordt hij gefouilleerd: het Licht dat hij eerst door een raam van het aedicula doorgeeft alvorens er zelf mee naar buiten te komen, is immers ‘miraculeus’ en niet door mensen aangestoken. In een mum van tijd wordt het Heilig Vuur door de gelovigen doorgegeven, en enkele minuten later baadt de kerk – intussen Verrijzeniskerk genoemd – in het licht.