Milieurechtvaardigheid is een dringende behoefte, zegt paus Leo

De Wereldgebedsdag voor de Zorg voor de Schepping op 1 september vormt het begin van een hele maand van aandacht voor de roep van de aarde. Tot 4 oktober 2025 viert de katholieke Kerk dan het Seizoen van de Schepping, een oecumenisch initiatief.

Zaden van hoop

Het thema van dit jaar is Zaden van vrede en hoop en werd nog door wijlen paus Franciscus gekozen. In een brief roept paus Leo XIV de gelovigen op om het thema ernstig te nemen en 'met gebed, vastberadenheid en concrete acties' de zorg voor de aarde gestalte te geven.

Met woorden uit Laudato si’ herinnert hij eraan dat zorg voor de schepping voor christenen geen bijkomstigheid mag zijn, maar een wezenlijk onderdeel van een deugdzaam leven.

Het beleven van onze roeping om beschermers van Gods werk te zijn, is essentieel voor een deugdzaam leven. Het is geen optioneel of secundair aspect van onze christelijke ervaring.

Verwoesting van de aarde en visioen van herstel

De paus contrasteert in zijn brief de verwoesting van de aarde die we meemaken – door ontbossing, vervuiling, verlies aan biodiversiteit, klimaatverandering, maar ook de vele oorlogen – met het visioen van de profeet Jesaja dat een dorre woestijn kan veranderen in een vruchtbare en vredevolle tuin.

Zo zal het blijven totdat van boven een geest over ons wordt uitgegoten. Dan zal de woestijn een boomgaard worden, een boomgaard die is als een woud. Het recht zal zich vestigen in de woestijn, gerechtigheid wonen in de boomgaard. Dan zal de gerechtigheid vrede stichten, ze brengt rust en vertrouwen voor altijd. Mijn volk zal wonen in een oase van vrede, een veilige woonplaats, een oord van rust en zorgeloosheid. (Jesaja 32,15-18)

Armen zijn het eerste slachtoffer

Zoals paus Franciscus in Laudato si', koppelt ook paus Leo sociale rechtvaardigheid aan zorg voor de aarde.

We lijken nog steeds niet in staat te erkennen dat de vernietiging van de natuur niet iedereen op dezelfde manier treft. Wanneer rechtvaardigheid en vrede met voeten worden getreden, zijn het de armen, de gemarginaliseerden en de uitgeslotenen die het zwaarst getroffen worden. Het lijden van inheemse gemeenschappen is in dit opzicht exemplarisch.

Oorzaak is de zonde

Volgens paus Leo ligt de wortel van de ecologische crisis in de zonde.

Deze wonden zijn het gevolg van de zonde. Dit is niet wat God heeft gewild toen Hij de aarde toevertrouwde aan de mannen en vrouwen die Hij naar zijn beeld schiep.

Hij waarschuwde ook voor een verkeerde interpretatie van de Bijbeltekst waarin God de mens opdraagt om te heersen over de schepping.

De Bijbel rechtvaardigt geen ‘tirannie over de schepping’. Integendeel, de Bijbelteksten moeten in hun context gelezen worden, met een passende hermeneutiek, erkennend dat ze ons opdragen de tuin van de wereld te 'bewerken en te onderhouden'. 'Bewerken' verwijst naar cultiveren, ploegen of werken. 'Onderhouden' betekent verzorgen, beschermen, toezicht houden en behouden. Dit impliceert een relatie van wederzijdse verantwoordelijkheid tussen mens en natuur.

Lees ook

Begin een Laudato si'-tuin met je zorgcentrum, school of parochie

Lees het volledige artikel

Christelijke plicht

Volgens de paus mag milieurechtvaardigheid geen abstract concept of verwijderd doel blijven, maar is het een dringende behoefte en zelfs een christelijke plicht.

Voor gelovigen is milieurechtvaardigheid een plicht die voortkomt uit geloof, aangezien het universum het gelaat van Jezus Christus weerspiegelt, in wie alle dingen geschapen en verlost zijn. In een wereld waar de meest kwetsbaren van onze broeders en zusters als eersten de verwoestende gevolgen van klimaatverandering, ontbossing en vervuiling ondervinden, wordt zorg voor de schepping een uiting van ons geloof en onze menselijkheid.

Paus Leo roept alle gelovigen op om met gebed en concrete acties zaden van vrede en hoop te planten. Als mooi voorbeeld noemt hij het ecodorp Borgo Laudato si', dat paus Franciscus in Castel Gandolfo naliet.