Commentaar Bijbellezing 9/11: ‘Als je beter tweemaal nadenkt ..' - Nikolaas Sintobin

Evangelie: Johannes 2, 13-22  — ‘Breek deze tempel af’

Het paasfeest van de joden was nabij en Jezus ging op naar Jeruzalem. In de tempel trof Hij de verkopers aan van runderen, schapen en duiven en ook de geldwisselaars die daar zaten. Hij maakte van touwen een gesel, dreef ze allemaal uit de tempel, ook de schapen en de runderen; het kleingeld van de wisselaars veegde Hij van de tafels en Hij wierp die omver. En tot de duivenhandelaars zei Hij: ‘Weg met dit alles! Maakt van het huis van mijn Vader geen markthal!’ Toen herinnerden zich zijn leerlingen dat er geschreven staat: ‘De ijver voor uw huis zal mij verteren.’ De joden richtten zich daarop tot Jezus met de woorden: ‘Wat voor teken kunt Gij ons laten zien dat Gij dit doen moogt?’ Waarop Jezus hun antwoordde: ‘Breekt deze tempel af en in drie dagen zal Ik hem doen herrijzen.’ Maar de joden merkten op: ‘Zesenveertig jaar is aan deze tempel gebouwd; zult Gij hem dan in drie dagen doen herrijzen?’ Jezus echter sprak over de tempel van zijn lichaam. Toen Hij dan ook verrezen was uit de doden, herinnerden zijn leerlingen zich dat Hij dat gezegd had, en zij geloofden in de Schrift en in het woord dat Jezus gesproken had.

Commentaar Nikolaas Sintobin: ‘Als je beter tweemaal nadenkt vooraleer het voorbeeld van Jezus te volgen’

Dit verhaal van de tempeluitdrijving toont een aspect van de persoonlijkheid van Jezus dat we nogal eens vergeten. Jezus maakt zich kwaad, heel kwaad. Jezus gebruikt hier zelfs geweld. Dat zijn we niet gewoon van Hem. Hoe dienen we dit optreden van Jezus te interpreteren? Het antwoord op die vraag is belangrijk. Hoe dienen wij zelf te reageren als we merken dat we dreigen woedend te worden en we de aandrang voelen een vorm van geweld te gebruiken? Elders in de evangelies staat Jezus wars van geweld, ook in extreme situaties. Als Petrus in Getsemane het oor van de dienaar van de hogepriester met zijn zwaard afslaat, roept Jezus hem tot de orde. Nochtans handelde Petrus daar om het leven van Jezus te beschermen. Betekent dit dat Jezus niet consequent is? Verbiedt hij aan Petrus wat Hij zelf wel doet, namelijk het gebruik van geweld voor de goede zaak? Er zijn verschillende soorten woede. Jezus laat zich bij de tempelreiniging leiden door heilige woede. Heilige woede is een uiterst zeldzame vorm van woede. Het is woede die enkel te maken heeft met het feit dat het allerheiligste van God, God zelf, geweld wordt aangedaan. Jezus wordt woedend omdat de handelaars en de geldwisselaars de Tempel misbruiken voor geldgewin. Het gaat niet over persoonlijke eer, zelfbehoud, irritatie, vermoeidheid. De woede van Jezus gaat uitsluitend over de zaak van God. Voor de Joden stond de Tempel daarvoor symbool. Wat kunnen wij daaruit leren? Heilige, door God ingegeven, woede is maar aan weinigen gegeven. Onze mensenwoede kan te maken hebben met hoogstaande idealen die worden vertrappeld. Maar de ervaring leert dat zij bijna altijd ook gepaard gaat met puur menselijke en dus vaak ik-gerichte motieven. Daardoor verliest zij haar heiligheid. Bijzonder is dat diegenen tot wie de woede gericht is vaak haarfijn in staat zijn het verschil te voelen tussen die uitzonderlijke heilige woede en de gewone, menselijke woede. Als die laatste ermee gemoeid is de uitwerking doorgaans negatief. In tegenstelling tot heilige woede, wordt die mensenwoede immers niet door God ingegeven. Wat doe je dan als gewone mens als je merkt dat je woedend dreigt te worden? Beter is de woede te laten afkoelen en pas te spreken of te handelen als je tot rust ben gekomen. De heiligheid van God – en dus ook die van de mensen – wordt er wellicht beter door gediend. Anders gezegd, het optreden van Jezus bij de tempelreiniging is zo bijzonder dat wij, gewone mensen, ons hier best maar uitzonderlijk laten door inspireren.

Nikolaas Sintobin is jezuïet. Hij is internetpastor en schrijver.