Deze inheemse struiken en bomen hebben een mooie herfstverkleuring

Ook wanneer de meeste bloeiende planten hun beste tijd gehad hebben, hoeft je tuin er niet grauw en somber bij te liggen. Voeg een bommetje van kleur toe met een van deze struiken en bomen die in de herfst prachtig geel, oranje, rood of zelfs paars verkleuren. De winter is de beste tijd om te planten. Door te kiezen voor inheemse soorten geef je vogels, insecten en het bodemleven een duwtje in de rug. 

Boskers of zoete kers – Prunus avium

• Herfstkleur: geel, oranje, rood
• Waarom planten: uitbundige bloei, voor mens en dier eetbare vruchten
• Ideaal voor: grotere tuinen (15-20 meter hoog, 14 meter breed), een lichte plaats met vochthoudende bodem, geen hoge waterstand
• Tip: groeit snel en wordt niet oud (100 jaar), open kroon

Hazelaar – Corylus avellana

• Herfstkleur: goudgeel
• Waarom planten: heel voedzame eetbare noten voor de mens, mooie gele katjes in de late winter, blad verbetert de bodem, gaaien, boomklevers en eekhoorns smullen van de noten, als vroegste inheemse bloeier een belangrijke drachtplant voor bestuivers
• Ideaal voor: forse struik (tot 6 meter) voor middelgrote tuinen, verdraagt wat schaduw
• Tip: niet elke hazelaarsoort verkleurt even mooi – de 'Halle'sche Riesen' wordt wel prachtig goudgeel. Er bestaan verschillende soorten rode hazelaars, die ook in de lente of zelfs het hele jaar door rood blad hebben: Corylus maxima 'Purpurea', Corylus avellana 'Rode Zeller'

Wilde kardinaalsmuts - Euonymus europaeus

• Herfstkleur: rozerood tot wijnrood
• Waarom planten: sierlijke rozerode vruchten die lijken op een kardinaalsmuts, dieren eten de vruchten, opvallende schors met kurklijsten
• Ideaal voor: struik voor middelgrote tuinen (3-6 meter), droogteresistent
• Tip: maak je geen zorgen over aantasting door stippelmotten die bladeren wegvreten en stukken van de plant inspinnen, de plant herstelt doorgaans volledig

Gele kornoelje – Cornus mas

• Herfstkleur: geel tot oranjerood
• Waarom planten: rode bessen die ook vogels aantrekken, vroege bloeier met gele bloemen, blad verbetert de bodem
• Ideaal voor: struik (5-6 meter) voor middelgrote tuinen, redelijk droogteresistent, verdraagt wat schaduw
• Tip: eetbare vruchten voor de mens als confituur of opgelegd als olijven

Gelderse roos – Viburnum opulus

• Herfstkleur: rood, roze tot paars, met rode bessen die tot diep in de winter blijven hangen
• Waarom planten: goed voor bestuivers, korte maar spectaculaire bloei met bolvormige witte bloemen (bloemen lijken op die van de vlier)
• Ideaal voor: kleine tuinen (1,5-3 meter), vochtige plaatsen, verdraagt wat schaduw
• Tip: bessen worden door vogels gegeten na de vorst

Ruwe berk – Betula pendula

• Herfstkleur: goudgeel
• Waarom planten: fraaie afbladderende kalkwitte schors, snelle groeier, transparante kroon, slanke, sierlijke boom die mooi beweegt in de wind
• Ideaal voor: grote tuinen (15-20 meter hoog), droogteresistent
• Tip: als je enkele berken dicht bij elkaar plant, vergroeien ze tot een meerstammige boom. Berken produceren veel pluizige zaden die zich op de wind verspreiden, meestal rond augustus, soms tot in de herfst. In huis kan dat soms hinderlijk zijn.

Rode kornoelje – Cornus sanguinea

• Herfstkleur: rozerood tot paars, met zwarte bessen
• Waarom planten: jonge twijgen kleuren rood, blad verbetert de bodem, de roomwitte bloemen worden vooral door vliegen en kevers bezocht, belangrijke waardplant voor het groentje (Callophrys rubi)
• Ideaal voor: struikje (tot 3 meter hoog) voor kleine tuinen
• Tip: bij opgravingen zijn in onze streken fuiken uit 3500 voor Christus gevonden die zijn gevlochten van kornoeljetwijgen

Wilde lijsterbes – Sorbus aucuparia

• Herfstkleur: geel tot oranjerood, met opvallende trossen rode bessen
• Waarom planten: bessen zeer in trek bij lijsters en merels, snel verterend blad
• Ideaal voor: kleine boom voor middelgrote tuinen (8-12 meter hoog), verdraagt wat schaduw als jonge plant, droogteresistent
• Tip: niet samen planten met jeneverbes vanwege de roestschimmel Gymnosporangium

Veldesdoorn of Spaanse aak – Acer campestre

• Herfstkleur: goudgeel
• Waarom planten: de onopvallende bloemen zijn een belangrijke voedselbron voor bestuivers, de zaden worden gegeten door onder andere appelvink en groenling
• Ideaal voor: grote struik of kleine boom (10-12 meter) voor middelgrote tuinen, langzaam groeiend, droogteresistent als de plant eenmaal gevestigd is
• Tip: ook geschikt voor hagen en heggen in combinatie met andere inheemse struiken. Geef in het eerste jaar af en toe water.

Europese vogelkers – Prunus padus

• Herfstkleur: rood
• Waarom planten: grote trossen witte bloemen die veel nectar en pollen leveren aan bestuivers, zwarte bessen worden gegeten door vogels, blad verbetert de bodem
• Ideaal voor: grote struik of kleine boom (8 - 15 meter) voor middelgrote tuinen, vochthoudende plaats, verdraagt schaduw
• Tip: de Amerikaanse vogelkers (Prunus serotina) wordt op sommige plaatsen als invasieve exoot bestreden. Onze inheemse vogelkers heeft een dof blad, terwijl de Amerikaanse blinkend blad heeft. 

Sporkehout – Frangula alnus

• Herfstkleur: warm geel
• Waarom planten: lange bloei met onopvallende maar nectarrijke bloemen, decoratieve bessen die worden gegeten door onder andere merels, roodborstjes en zwartkoppen, waardplant voor verschillende dag- en nachtvlindersoorten, paarsbruine schors
• Ideaal voor: klein boompje (2-3 meter) voor kleine tuinen, verdraagt schaduw, verkiest een vochthoudende bodem maar verdraagt ook periodes van droogte als hij gevestigd is
• Tip: de rechte soepele twijgen worden gebruikt in het mandenvlechten. Je kan sporkehout als hakhout beheren door om de 6 tot 12 jaar de boom af te zagen tot op 10 à 20 cm boven de grond. 

Hondsroos – Rosa canina

• Herfstkleur: geel tot oranje, met opvallende rode bottels
• Waarom planten: bloesems voor bestuivers, bottels voor vogels, nest- en schuilplaats voor vogels vanwege de stekels
• Ideaal voor: kleine struik (2 meter) voor kleine tuinen, ook in heggen, droogteresistent
• Tip: oogst de bottels na de eerste vorst voor de gekende rozebottelthee. Verwijder pitten en haartjes, spoel de vruchtwandjes goed uit en droog ze een week op een warme, goed geventileerde plek.