Commentaar Bijbellezing 22/02: Omgaan met bekoringen: in de leer bij Jezus - Nikolaas Sintobin

Evangelie: Matteüs 4, 1-11 — ‘Gij zult de Heer uw God niet op de proef stellen’

In die tijd werd Jezus door de Geest naar de woestijn gevoerd om door de duivel op de proef gesteld te worden. Nadat Hij veertig dagen en veertig nachten had gevast, kreeg Hij honger. Nu trad de verleider op Hem toe en sprak: ‘Als Gij de Zoon van God zijt, beveel dan dat deze stenen hier in brood veranderen.’ Hij gaf ten antwoord: ‘Er staat geschreven: Niet van brood alleen leeft de mens, maar van elk woord dat komt uit de mond van God.’ Vervolgens nam de duivel Hem mee naar de heilige stad, plaatste Hem op de bovenbouw van een tempelpoort en sprak tot Hem: ‘Als Gij de Zoon van God zijt, werp U dan naar beneden, want er staat geschreven: Aan zijn engelen zal Hij omtrent U een bevel geven, dat zij U op de handen nemen, opdat Ge uw voet niet zult stoten aan een steen.’ Jezus zei tot hem: ‘Er staat geschreven: Gij zult de Heer uw God niet op de proef stellen.’ Ten slotte nam de duivel Hem mee naar een heel hoge berg, vanwaar hij Hem alle koninkrijken van de wereld toonde in hun heerlijkheid. En hij zei: ‘Dat alles zal ik U geven, als Gij in aanbidding voor mij neervalt.’ Toen zei Jezus hem: ‘Weg, satan; er staat geschreven: De Heer uw God zult gij aanbidden en Hem alleen dienen.’ Nu liet de duivel Hem met rust en er kwamen engelen om Hem te dienen.

Commentaar Nikolaas Sintobin: ‘Omgaan met bekoringen: in de leer bij Jezus’

In de evangelielezing van vandaag zegt Jezus driemaal neen aan een bekoring.

Wat is dat een bekoring? Ignatius van Loyola omschrijft dit als de boze geest die de vorm aanneemt van de engel van het licht. Onder het mom van iets goeds word je in de verkeerde richting gelokt. Vaak besef je dit niet meteen. Toegeven aan de bekoring geeft immers een aangenaam gevoel. In de plaats van spanning komen bevrediging en rust.  Maar, zo leert de wijsheid, de duivel herken je aan zijn staart. De nasmaak is telkens weer bitter en ranzig.

Wat kunnen we leren uit de wijze waarop Jezus hier omgaat met bekoringen?

Neem de eerste bekoring van Jezus: stenen veranderen in brood. Dat lijkt helemaal goed. Voedsel in overvloed is een zegen, niet? Toch weigert Jezus. Het is de verbondenheid met zijn Vader die maakt dat Hij de valstrik doorprikt. Jezus kan als geen ander onderscheiden. Daardoor doorziet Hij de valse “goede” suggesties van de boze. In de mate dat wijzelf leven in verbondenheid met God, zal het ook voor ons makkelijker zijn om de bekoringen te identificeren. 

Bijzonder is dat de beproever tot driemaal toe Jezus probeert te verleiden. De duivel is hardnekkig. Het is niet omdat je doorhebt dat de bekoorder aan je deur klopt dat hij de stijd staakt. Volharding is nodig. Telkens weer. Een compromis sluiten met de verleider is niet mogelijk. Het is alles of niets. Jezus stuurt de duivel dan ook resoluut wandelen. 

De komende 40 dagen zijn een oefentijd om scherper te krijgen welke de bekoringen zijn in je eigen leven. Voor de meesten zal dit niet gaan over het veranderen van stenen in broden. Wel over wat er zich in ons leven concreet aandient: in het gezin, op het werk, de relatie tot onszelf, ons gebed. Wat betekent daar de gehoorzaamheid aan Gods Geest die ieder uitnodigt tot meer leven? Hoe probeert de bekoorder, al of niet subtiel, je daarvan af te houden.  Welk antwoord geef je?

Nikolaas Sintobin is jezuïet. Hij is internetpastor en schrijver.