Een witte tuin: spectaculair eenvoudig

Vorig jaar had ik het geluk om de binnentuin van de Abdij van Zevenkerken in Brugge te mogen bezoeken. Normaal is die voor het publiek gesloten. Wat me overrompelde, was dat het een witte tuin is, met uitsluitend witte bloemen.

Voor een gepassioneerde hobbytuinier die het gewoon is om zijn hoofd te breken over kleurcombinaties en vormcontrasten, was dat op het eerste gezicht wat verwarrend: alleen maar wit? Het effect was echter verbluffend mooi. De tuin straalde een rust en sereniteit uit die diep onder de huid kruipt. Alsof je plotseling binnenstapt in een heel uitgepuurd en eerlijk gebed.

In dit artikel ontdek je wat zo'n witte tuin kan betekenen. Wat drukt het uit? En hoe kun je er zelf één creëren? Een witte tuin is heus niet alleen een spiritueel statement. Het wordt zelfs toegepast in het openbaar groen, zoals op dit pleintje in Brugge.

Voor wie is een witte tuin geschikt?

• Voor mensen die troost zoeken of een verlies verwerken
• Voor wie verlangt naar stilte en eenvoud
• Voor wie houdt van tijdloze schoonheid
• Voor iedereen die graag 's avonds of 's nachts in de tuin loopt
• Voor wie zijn tuin wil gebruiken als een plaats voor meditatie of gebed
• Voor mensen die hun hoofd niet willen breken over kleur en contrast

Symboliek van wit

In de christelijke beleving roept wit sterke beelden op: het doopkleed, het vormselkleed, het bruidskleed, de vergeving van zonden in Psalm 51: 'was mij dat ik witter word dan sneeuw', het witte licht op de berg Tabor waar Jezus in Zijn heerlijkheid verschijnt, de witte kledij van de verrezen Christus, enzovoort.

In liturgie en sacramenten speelt de kleur wit een belangrijke rol. De priester draagt witte gewaden op de hoogtepunten van het liturgische jaar: de Kersttijd – tussen Kerstmis en de Doop van de Heer – en de Paastijd – tussen Pasen en Pinksteren. Wit staat voor zuiverheid, eenvoud, heiligheid en verrijzenis.

Een tuin in uitsluitend witte tinten brengt deze spirituele betekenissen tastbaar dichtbij in je dagelijkse omgeving. Je tuin wordt een plaats zonder afleiding, waar je herinnerd wordt aan het ene licht dat sterker is dan de duisternis.

Plantkeuze: wit, zacht, zilver

Een witte tuin wordt pas echt spectaculair wit als je niet alleen wit bloeiende planten gebruikt, maar ook planten met grijze of wit getekende bladeren. Zo krijgt de tuin het hele groeiseizoen door een witte uitstraling en niet alleen tijdens de bloeiperiode.

Ter inspiratie hier enkele plantenlijstjes, zonder volledig te willen zijn.

Bloembollen: begin het bloeiseizoen extra vroeg met deze bloembollen.

• Sneeuwklokje – Galanthus nivalis
• Witte tulp – Tulipa ‘Purissima’ e.a.
• Witte narcis – Narcissus ‘Thalia’, Narcissus poeticus e.a.
• Witte hyacint – Hyacinthus 'L'Innocence' e.a.
• Witte sierui – Allium 'Mount Everest' e.a.
• Lelietje-van-dalen - Convallaria majalis

Vaste planten met witte bloemen: behalve planten met van nature witte bloemen kan je zoeken naar tuinplanten waarvan een witte variant is gekweekt. Soms herken je die aan de toevoeging 'Alba' – Latijn voor 'wit' – in de naam.

• Witte damastbloem – Hesperis matronalis 'Alba'
• Witte ereprijs – Veronica longifolia 'Alba'
• Herfstanemoon – Anemone sp.
• Witte bosaster – Aster divaricatus
• Prachtkaars – Gaura lindheimeri
• Witte bossalie – Salvia nemorosa 'Sensation White'
• Wilde peen – Daucus carota

Planten met witte tekening in het blad: sommige planten hebben van nature een wit gemarmerd blad. Van andere planten is soms een variant doorgekweekt met getekend blad. Vaak herken je die aan de toevoeging 'Variegata' in de naam.

• Mariadistel – Silybum marianum
• Bontbladige zegge – Carex 'Variegata'
• Kruipend zenegroen – Ajuga reptans 'Variegata'
• Schaduwkruid – Pachysandra terminalis 'Variegata'
• Japanse kardinaalsmuts – Euonymus fortunei 'Emerald Gaiety'
• Bonte rotsheide – Pieris japonica 'White Rim', ook gekend als: Pieris japonica 'Variegata'

Planten met zilvergrijze of grijsgroene bladeren: de meeste van deze planten zijn zonnekloppers en kunnen goed tegen droogte. Een ideale keuze voor de klimaatrobuuste tuin.

• Viltige hoornbloem – Cerastium tomentosum, Cerastium biebersteinii (bloeit wit)
• Ezelsoor – Stachys byzantina (bloeit onopvallend roze)
• Zilversalie – Salvia argentea (bloeit wit)
• Siberische edelweis - Anaphalis triplinervis (bloeit wit)
• Hemelsleutel – Sedum spectabile 'Stardust' (bloeit wit)
• Grijs moedertje – Gonospermum ptarmiciflorum (voorheen: Tanacetum ptarmiciflorum) 'Silver Lace' (bloeit wit met geel hart)
• Kerrieplant – Helichrysum petiolare, Helichrysum italicum (bloeit geel)
• Zilverkruiskruid – Jacobaea maritima (bloeit geel)
• Zilveren korenbloem – Centaurea ragusina 'Silver Swirl' (bloeit geel)

Eetbare planten voor de witte tuin:

• Bontbladig eeuwig moes – Brassica oleracea var. ramosa 'Variegata'
• Zeekool – Crambe maritima
• Daslook – Allium ursinum
• Roomse kervel – Myrrhis odorata
• Witte bieslook – Allium schoenoprasum 'Alba'
• Knoflook – Allium sativum
• Witte pronkbonen – Phaseolus coccineus 'White Lady'
• Witte gewone boon – Phaseolus vulgaris 'White Half Runner'

Struiken met witte bloemen of bont blad:

• Witbonte Siberische kornoelje – Cornus alba 'Sibirica Variegata'
• Sleedoorn – Prunus spinosa
• Rode kornoelje – Cornus sanguinea (rood slaat op de kleur van de takken)
• Sneeuwbal – Viburnum opulus, Viburnum davidii, Viburnum lantana
• Witte rozen – Rosa sp.
• Bonte kornoelje – Cornus alternifolia ‘Argentea’
• Gelderse roos – Viburnum opulus
• Vlier – Sambucus

Klimplanten:

• Bosrank – Clematis vitalba
• Toscaanse jasmijn – Trachelospermum jasminoides
• Klimrozen – Rosa sp., ook de inheemse Rosa arvensis
• Klimop met wit in het blad – o.a. Hedera algeriensis 'Gloire de Marengo'
• Braam – Rubus
• Klimhortensia – Hydrangea anomala

Kleine bomen:

• Europese vogelkers - Prunus padus
• Eenstijlige meidoorn - Crataegus monogyna
• Reuzenkornoelje – Cornus controversa 'Variegata'
• Japanse kornoelje - Cornus kousa

Licht en schaduw

Een witte tuin komt het best tot zijn recht in de ochtend- of avondschemering, wanneer het zachte licht de witte bloei nog meer doet oplichten. Denk bij het ontwerp aan rustige lijnen en eenvormige materialen, en vermijd felle kleuren die het effect verstoren. Zelfs een kleine hoek van de tuin kan al dienst doen als witte stilteplek.

De tuin als meditatieruimte

Een witte tuin nodigt uit tot verstilling. Met behulp van de inrichting kan je die bestemming nog benadrukken.

• Een beschut geplaatste zitbank
• Een Mariabeeld als ankerpunt
• Een pad van lichte kiezels dat oplicht in de avond
• Een pad van stapstenen of boomschijven die je aanzetten tot bewust wandelen
• Een minibosje waarin je kan opgaan en even helemaal omgeven kan zijn door groen
• Een altaar of minikapel waar je een kaarsje of een intentie kan achterlaten
• Een gekalligrafeerde spreuk of Bijbelvers op een muur
• Een labyrint van paden, stenen of beplanting

De tuin wordt zo een zielsplek, een plaats waar we mogen herademen en opnieuw in contact komen met ons innerlijke leven. In een turbulente en hectische tijd zijn er plekken nodig die helpen om wat in de diepte bij ons leeft, voorzichtig aan de oppervlakte te laten komen.